Энэ ном хэрэглэгчээс ирүүлсэн Аудитын гарын авлага баримтын гол сэдвүүдийг судлахад зориулан нэгтгэж, орчин үеийн стандартын ойлголттой холбон тайлбарласан сургалтын бүтээл юм. Эх гарын авлагын арван бүлгийг аудитын ажлын дараалалд нийцсэн хорин нэгэн сэдэв болгон эмхэлсэн.
Аудитын мэдлэг нь нэр томьёог цээжлэхээс гадна байгууллагын мэдээлэл яагаад буруу байж болохыг таньж, ямар нотолгоо тухайн асуудлыг шийдэхийг үндэслэх чадвар юм. Иймээс сэдэв бүр онол ба арга зүй, шийдвэр ба нотолгоо, ажилласан жишээ, бие даах бодлого, тайлбартай хариу гэсэн таван хэсэгтэй.
Эхлээд тайлбарыг уншаад жишээний шийдвэрийг өөрийн үгээр тайлбарла. Дараа нь бодлогыг хариуг харалгүй бодож, тооцоо бүрийн нэгж, баримт, нөхцөлийг тэмдэглэ. Эцэст нь хариутай харьцуулж зөвхөн дүн бус, нотолгоо сонгосон шалтгаанаа шалга.
Сургалтын компани, нөхцөл, бодлого, мөнгөн дүн нь зохиомол. Бодлогод өөрөөр заагаагүй бол дүнг сая төгрөгөөр авч, татварын нөлөөг тооцоогүй. Өгсөн хувь, материаллаг байдлын босго, түүврийн хэмжээ нь бодлогын нөхцөл; бүх аудитад заавал хэрэглэх норм биш.
Төгсгөлийн нэгдсэн кейсээр төлөвлөлт, шалгалт, алдааны үнэлгээ, тайлагналыг нэг ажил болгон холбоно. Ном нь стандартын бүрэн эх болон бодит ажлын мэргэжлийн шүүн тунгаалтыг орлохгүй.
Эх гарын авлагын гол логик нь байгууллагын тайлагнасан мэдээллийг тогтоосон шалгууртай харьцуулж, системтэйгээр нотолгоо цуглуулан үнэлээд хэрэглэгчдэд үр дүнг мэдээлэх явдал юм. Аудитын хэрэгцээ нь өмчлөгч, удирдлага, зээлдүүлэгч зэрэг талуудын мэдээллийн хүртээмж болон ашиг сонирхол ялгаатай байдгаас үүснэ.
Аудитын хөгжлийг хөрөнгө, орлого зарлагын хариуцлагыг хянах уламжлалаас бизнесийн тайлагналд хараат бус итгэл нэмэх мэргэжлийн үйл ажиллагаанд шилжсэн явц гэж ойлгож болно. Гүйлгээ бүрийг нэг бүрчлэн шалгах аргаас түүвэр, хяналтын үнэлгээ, эрсдэлд үндэслэсэн нотолгооны ажилд шилжсэн нь өнөөгийн арга зүйг тайлбарлахад чухал.
| Эхэд хэрэглэсэн ойлголт | Энэ номд тайлбарласан хэрэглээ |
|---|---|
Ерөнхий ажлын хүрээ тайлагналын стандарт | Ёс зүй чанар төлөвлөлт нотолгоо тайлагналын харилцан холбоо |
Уламжлалт эрсдэл | Хяналтыг тооцохоос өмнөх угийн эрсдэл |
Биет тест | Нарийвчилсан сорил болон бие даасан шинжилгээний горим |
Зөрчилгүй эсрэг санал | Өөрчлөлтгүй хязгаарлалттай сөрөг санал болон татгалзлыг ялгах |
Барааны өртгийн олон арга | Мөрдөх тайлагналын үзэл баримтлалд зөвшөөрөгдсөн аргыг сонгох |
Эхэд буй хуучин стандартын дугаар, тайлангийн загвар, түүхэн жишээг өнөөгийн заавал мөрдөх шаардлага гэж шууд ашиглаагүй. Стандартын хэвлэгдсэн өдөр, хүчин төгөлдөр болох өдөр, тухайн ажлын эрх зүйн хэрэглээ нь өөр ойлголт. Орчин үеийн нэршлийг цааш судлах эхтэй холбож өгсөн.
Ажил хүлээн авахдаа хараат бус байдал, удирдлагын шударга байдал, тайлагналын суурь, багийн чадавх, мэдээлэлд нэвтрэх боломжийг үнэлнэ. Дараа нь байгууллагын орлого хэрхэн бий болж, ямар системээр бүртгэгдэн тайланд хүрдгийг ойлгоно.
Эрсдэлийг дансны нэрээр бус, алдаа гарах боломжтой холбож бичнэ. Жишээлбэл, нийлүүлэгчийн дансыг төлбөр бэлтгэдэг хүн өөрчилдөг нь зөвшөөрөлгүй төлбөр, хөрөнгийн завшилт, зардлын буруу бүртгэлийн боломж үүсгэнэ. Нэг нөхцөл олон данс болон батламжид нөлөөлж болно.
Хяналтыг ойлгох нь хяналт үр нөлөөтэй ажилласан гэдгийг нотлохтой адилгүй. Ажил гүйлгээг эхнээс нь дуустал мөрдөж үзэх нь процессын ойлголт өгдөг; бүх хугацаанд тулгуурлах бол зохих хяналтын сорил хэрэгтэй. Багийн туршлага багатай гишүүний ажлыг чиглүүлэх, хянах, нягтлах нь нотолгооны чанарыг дэмжинэ.
| Үе шат | Гол асуулт | Гарах ажлын баримт |
|---|---|---|
Төлөвлөлт | Юу яагаад буруу байж болох вэ | Бизнесийн ойлголт эрсдэлийн бүртгэл |
Хариу төлөвлөх | Ямар нотолгоо асуудлыг шийдэх вэ | Горим хугацаа далайцын төлөвлөгөө |
Гүйцэтгэл | Баримт зорилгыг хангаж байна уу | Сорилын үр дүн зөрүүний тайлбар |
Дуусгалт | Үлдсэн алдаа ба тодруулга ямар нөлөөтэй вэ | Алдааны нэгтгэл дуусгалтын үнэлгээ |
Тайлагнал | Ямар санал хангалттай нотолгоонд нийцэх вэ | Саналын үндэслэл аудиторын тайлан |
Энэ дараалал нэг чиглэлтэй биш. Шинэ мэдээлэл, системийн өөрчлөлт, илэрсэн алдаа нь өмнөх эрсдэл, материаллаг байдал болон төлөвлөгөөг дахин үнэлэх шалтгаан болно.
Санхүүгийн тайлан нь байгууллагын хөрөнгө, өр төлбөр, орлого, зардал болон мөнгөн урсгалын талаар хэрэглэгчид мэдээлэл өгдөг. Аудитын зорилго нь уг мэдээлэл холбогдох тайлагналын үзэл баримтлалын дагуу бүх материаллаг зүйлээрээ бэлтгэгдсэн эсэхэд хараат бус санал дүгнэлт өгөхөд оршино. Тайлангийн найдвартай байдал нэмэгдэх нь хөрөнгө оруулагч, зээлдүүлэгчийн шийдвэрт тусална.
Удирдлага тайланг бэлтгэх, шаардлагатай дотоод хяналтыг бий болгох, аудиторын мэдээлэлд нэвтрэх боломжийг хангах үүрэгтэй. Засаглах эрх бүхий этгээдүүд тайлагналын үйл явцад хяналт тавина. Аудитор тайланг удирдлагын өмнөөс эзэмшиж шийдвэр гаргахгүй; цуглуулсан нотолгоонд үндэслэн санал дүгнэлт өгнө.
Материаллаг буруу илэрхийлэл нь алдаа эсвэл залилангаас үүсч болно. Аудит бүх жижиг алдааг илрүүлнэ гэсэн амлалт биш. Хэрэглэгчийн шийдвэрт нөлөөлөх мэдээллийн буруу байдлыг анхаарч, эрсдэлийг зөв үнэлж, хангалттай зохистой нотолгоо олж авах шаардлагатай.
Аудит хийлгээгүй тайлан автоматаар хүчингүй болдоггүй. Харин хууль, гэрээ, зохицуулалтаар аудит шаардагдсан бол түүнийг биелүүлэх тусдаа үүрэг үүснэ.
Үндэслэлтэй баталгаажуулалт нь өндөр түвшний итгэл боловч туйлын баталгаа биш. Тооцооллын тодорхой бус байдал, түүвэрлэлт, нотолгооны шинж, залилангийн нуух арга зэргээс шалтгаалан аудитын төрөлхийн хязгаарлалт байдаг. Гэвч хугацаа, төсөв бага гэдгийг нотолгоо дутуу ажлыг зөвтгөх үндэслэл болгож болохгүй.
Аудиторын санал тайланг бүхэлд нь хамардаг. Нэг данс зөв байлаа гээд бүх тайлан зөв гэсэн үг биш. Орлого зөв боловч холбоотой талын тодруулга дутуу, эсвэл өрийн ангилал буруу байж болно. Тоон болон чанарын асуудлыг хамтад нь үнэлнэ.
Аудитын тайлан нь бизнес амжилттай үргэлжилнэ гэсэн баталгаа биш. Алдагдалтай компани зохистой тайлан бэлтгэж болно; ашигтай компани материаллаг буруу тайлагнаж болно. Тайлангийн үнэн зөв байдал болон бизнесийн өгөөжийг ялгах нь хэрэглэгчийн хүлээлтийг зөв тогтооно.
Сайн аудитор шалгасан баримтын тоог бус, баримт шийдвэрийг хэрхэн дэмжиж байгааг тайлбарладаг. Хэрэв баримтууд зөрчилдвөл нэмэлт горим хэрэгтэй; илүү таатай тайлбарыг дур мэдэн сонгохгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1 дүгээр бүлэг; ISA 200
Аудитын зорилго ба хариуцлага
| Тал | Гол хариуцлага | Аудитын жишээ |
|---|---|---|
Удирдлага | Тайлан ба хяналтыг бэлтгэх | Авлагын үнэлгээг тооцоолох |
Засаглах этгээд | Тайлагналд хяналт тавих | Чухал тооцооллыг хэлэлцэх |
Аудитор | Нотолгоо авч санал өгөх | Авлагын нөхөгдөх байдлыг сорих |
Хариуцлагын зааг тодорхой байвал мэдээлэл авах, зөрүү хэлэлцэх, засвар шаардах ажиллагаа үр дүнтэй болно. Аудитор алдааны боломжит засварыг тайлбарлаж болно. Харин удирдлага засварын үндэслэл, бүртгэл болон тайлангаа хариуцна.
Ажлын эхэнд шаардлагатай бүртгэл, гэрээ, тайлан, ажилтны хүртээмжийг тогтооно. Удирдлага чухал мэдээллийг зориуд хязгаарлавал энэ нь зөвхөн зохион байгуулалтын бэрхшээл биш; хүлээн авах болон санал дүгнэлтийн шийдвэрт нөлөөлөх асуудал юм.
Дүгнэлт бүрийг нотолгоотой холбохдоо тайлангийн аль хэсгийг хамарч байгааг нэрлэ. Тухайлбал барааг тоолж харах нь оршин байгааг дэмжинэ, харин өртөг болон борлуулах боломжийн бүх асуудлыг шийдэхгүй.
Эх гарын авлага аудитын хэрэгцээг хэрэглэгчдийн мэдээллийн хэрэгцээтэй холбодог. Тайлан бэлтгэх үүрэг болон тайланд санал илэрхийлэх үүргийг салгаж ойлгох нь шалгалтын зорилгыг зөв тогтоох үндэс юм.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1 дүгээр бүлэг; ISA 200
Аудитын зорилго ба хариуцлага
Наран Урсгал ХХК 36 сая төгрөгийн авлагатай гэж тайлагнав. Захирал бүх авлага цугларна гэж хэлсэн боловч 11 сая нь найман сар хугацаа хэтэрсэн. Аудитор банкны дараах орлого, харилцагчийн баталгаажуулалт, маргааны бичиг, төлөлтийн тохиролцоог шалгана.
36 саяын оршин байх болон нөхөгдөх үнэлгээ өөр асуудал. Харилцагч 11 саяыг зөвшөөрсөн ч төлбөрийн чадваргүй байж болно. Хэрэв бодлогын нөхцөлд зөвхөн 4 саяыг нөхөх үндэслэлтэй гэж тогтоовол 7 саяын үнэ цэнийн бууралтын хэрэгцээ гарна. Удирдлага тооцоог шинэчилж, аудитор шинэ тооцооны нотолгоог үнэлнэ.
Банк зээл олгох эсэхээ аудитын тайлангаас гадна мөнгөн урсгал, барьцаа, гэрээний нөхцөлөөр шийднэ. Аудитор зээлийг буцааж төлнө гэж батлахгүй.
Гол сургамж нь нэг баримт бүх батламжийг нотолдоггүй явдал. Авлагын зөвшөөрсөн дүн, төлөх чадвар, тайлан дахь тодруулгыг тус бүрээр нь үнэлэх хэрэгтэй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1 дүгээр бүлэг; ISA 200
Аудитын зорилго ба хариуцлага
Талын Хүнс компанийн удирдлага аудиторын гэрээнд бид бүх залилан, бүх алдааг илрүүлнэ гэж бичүүлэхийг хүсэв. Мөн аудитор авлагын тооцоог өөрөө баталж гарын үсэг зурахыг санал болгов.
1. Хоёр хүсэлтэд ямар асуудал байгааг тайлбарла.
2. Удирдлага, засаглах этгээд, аудиторын үүргийг тус бүр нэг өгүүлбэрээр тодорхойл.
3. 18 саяын авлагын үлдэгдлийг харилцагч баталсан боловч төлөлт зогссон бол ямар нэмэлт мэдээлэл хэрэгтэй вэ?
4. Аудитын тайланд бизнесийн ирээдүйг баталгаажуулсан гэсэн өгүүлбэр нэмж болох эсэхийг тайлбарла.
Хариугаа амлалт, хариуцлага, нотолгоо гэсэн гурван хэсэгт бич. Зөвхөн болохгүй гэж хэлэхээс илүү ямар зөв зохицуулалт хийхийг санал болго.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1 дүгээр бүлэг; ISA 200
Аудитын зорилго ба хариуцлага
Бүх залилан, алдааг илрүүлэх амлалт нь аудитын төрөлхийн хязгаарлалтыг үл тооцсон тул зохисгүй. Гэрээнд материаллаг буруу илэрхийлэлгүй талаар үндэслэлтэй баталгаажуулалт олж авч, тайланд санал дүгнэлт өгөх зорилгыг зөв илэрхийлнэ.
Авлагын тооцоог удирдлага эзэмшиж батлах ёстой. Аудитор тооцоог шалгах, зөрүүг тайлбарлах үүрэгтэй. Өөрийн баталсан тооцоог өөрөө шалгах нь хариуцлагын зааг болон хараат бус байдлын эрсдэл үүсгэнэ.
Авлагын үнэлгээнд дараах орлого, төлөлтийн гэрээ, өртэй талын санхүүгийн байдал, маргаан, баталгаа болон барьцааны хэрэгжих боломжийг судална. Баталгаажуулсан үлдэгдэл нь үнэлгээний бүх нотолгоо болохгүй.
Бизнесийн ирээдүйн баталгаа өгөхгүй. Тасралтгүй үйл ажиллагааны суурь, холбогдох материаллаг тодорхой бус байдал, тодруулгыг үнэлж тайлагнана.
Өөрийгөө шалгах өгүүлбэр: аудитын санал нь тайлангийн зохистой байдлыг хамардаг; удирдлагын бизнесийн бүх шийдвэр зөв байсны баталгаа биш.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1 дүгээр бүлэг; ISA 200
Үйлчилгээний нэр төстэй боловч зорилго, баталгаажуулалтын түвшин, гүйцэтгэх ажил, тайлангийн хэлбэр ялгаатай. Санхүүгийн тайлангийн аудит өндөр буюу үндэслэлтэй баталгаажуулалт өгдөг. Нягтлах ажил хязгаарлагдмал баталгаажуулалттай бөгөөд голдуу асуулга, шинжилгээнд тулгуурлан шаардлагатай үед нэмэлт ажиллагаа хийнэ.
Тохиролцсон горимын ажилд талууд тодорхой горимуудыг тохирч, гүйцэтгэгч ажигласан үр дүнг тайлагнана. Баталгаажуулалтын санал дүгнэлт өгдөггүй. Хэрэглэгч үр дүнгээс өөрийн шийдвэрийг гаргадаг тул тайлангийн хүрээг зөв ойлгох шаардлагатай.
Бусад баталгаажуулалтын ажил нь санхүүгийн тайлангаас өөр мэдээлэл, тогтолцоо, үзүүлэлтийг шалгаж болно. Тохирох шалгуур, хэмжигдэх зүйл, хариуцагч тал болон хэрэглэгч тодорхой байх ёстой. Шалгуур нь ойлгомжгүй бол тоог шалгасан ч үр дүнгийн утга бүрэн болохгүй.
Үйлчилгээг бага үнэтэй эсвэл хурдан гэсэн шалтгаанаар дангаар сонгохгүй. Хэрэглэгчид юу хэрэгтэй, хууль болон гэрээ юу шаарддаг, мэдээллийг хэрхэн ашиглахыг эхэлж тогтооно.
Санхүүгийн тайлан бэлтгэхэд туслах ажил, татварын зөвлөгөө, аудит гурвыг андуурч болохгүй. Тайлан бэлтгэхэд тусалсан нь тайланг хараат бусаар баталгаажуулсан гэсэн үг биш. Аудитын үйлчлүүлэгчид өөр үйлчилгээ үзүүлэхдээ ёс зүй, хараат бус байдал, удирдлагын хариуцлага болон холбогдох хоригийг тусад нь үнэлнэ.
Үйл ажиллагааны аудит үр ашиг, үр нөлөө, хэмнэлтийг шалгаж болно. Нийцлийн аудит нь хууль, журам, гэрээний шаардлагыг биелүүлсэн эсэхэд анхаарна. Санхүүгийн тайлангийн аудитын гол хэмжүүр нь тайлагналын үзэл баримтлал юм. Ижил баримтыг ашигласан ч дүгнэх асуулт өөр байдаг.
Аудиторын ажил хэрэглэгчийн хэрэгцээг хангаж байгаа эсэхийг тайлангийн нэр, зорилго, хүрээ, шалгуур, хязгаарлалт, баталгаажуулалтын түвшнээр тайлбарлана. Хязгаарлагдмал баталгаажуулалтыг бага чанартай аудит гэж ойлгохгүй; өөр зорилготой үйлчилгээ гэж үзнэ.
Ажилд өөрчлөлт оруулах хүсэлт гарвал үндэслэлийг судална. Нотолгоо олж чадаагүйгээ нуухын тулд аудитыг нягтлах ажил болгох нь зохисгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1 дүгээр бүлэг; ISA 200 ISRE 2400 ISRS 4400 ISAE 3000
Баталгаажуулалт ба үйлчилгээний ялгаа
| Үйлчилгээ | Гүйцэтгэх ажил | Тайлагнах үр дүн |
|---|---|---|
Аудит | Эрсдэлд нийцсэн өргөн горим | Үндэслэлтэй баталгаажуулалтын санал |
Нягтлах | Асуулга шинжилгээ нэмэлт горим | Хязгаарлагдмал баталгаажуулалтын дүгнэлт |
Тохиролцсон горим | Тохирсон тодорхой шалгалт | Бодит ажигласан үр дүн |
Тайлан эмхэтгэх | Мэдээллийг бэлтгэхэд туслах | Баталгаажуулалтгүй үйлчилгээ |
Горимыг тоогоор нь бус, зорилготой нь холбон үнэл. Зуун нэхэмжлэл шалгасан тохиролцсон горимын ажил санхүүгийн тайланг бүхэлд нь аудитласан ажил болж өөрчлөгдөхгүй.
Гэрээнд тайлангийн хэрэглэгч, хамрах хугацаа, мэдээлэл, шаардлагатай шалгуур болон талуудын үүргийг тодорхой болгоно. Тохиролцсон горимын тайланд гүйцэтгэсэн горимыг уншигч давтаж ойлгохуйц нарийвчлалтай тайлбарлана.
Санхүүгийн, нийцлийн, гүйцэтгэлийн болон дотоод аудит нь шалгах зүйл, шалгуур, хэрэглэгчээрээ ялгаатай. Зардал төсөвтэй таарсан нь дангаараа үр ашигтай ажилласныг, эсвэл санхүүгийн тайлан зөв болсныг батлахгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1 дүгээр бүлэг; ISA 200 ISRE 2400 ISRS 4400 ISAE 3000
Баталгаажуулалт ба үйлчилгээний ялгаа
Хөх Хаяа сангаас тэтгэлгийн 80 гүйлгээний төлбөр үнэхээр хийгдсэн эсэхийг шалгуулах хүсэлт ирэв. Донор бүх санхүүгийн тайланд санал хүсээгүй, харин гэрээний жагсаалт дахь данс руу мөнгө шилжсэн эсэхийн бодит үр дүнг хүсжээ.
Горимд 80 гүйлгээний нэр, огноо, дүнг банкны хуулгатай тулгах, зөрүүг жагсаах гэж тодорхой бичиж болно. 77 нь таарч, 3 нь өөр данс руу шилжсэн гэж тайлагнана. Гүйцэтгэгч бүх зарцуулалт үр ашигтай гэсэн дүгнэлт өгөхгүй.
Хэрэв донор тэтгэлгийн тайлан бүх материаллаг зүйлээрээ гэрээнд нийцсэн эсэх талаар баталгаажуулалт хүсвэл ажил өөрөөр зохион байгуулагдана. Шалгуур, эрсдэл, нотолгоо, баталгаажуулалтын түвшнийг тогтооно.
Иймээс хэрэглэгчийн нэг өгүүлбэрийн хүсэлтийг шууд үйлчилгээний нэр болгохгүй. Ямар шийдвэрт, ямар үр дүн хэрэгтэйг эхэлж ярилцана.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1 дүгээр бүлэг; ISA 200 ISRE 2400 ISRS 4400 ISAE 3000
Баталгаажуулалт ба үйлчилгээний ялгаа
Гурван захиалагч дараах хүсэлт гаргав. А банк санхүүгийн тайланд хараат бус санал хүссэн. Б хөрөнгө оруулагч завсрын мэдээлэлд хязгаарлагдмал баталгаажуулалт хүссэн. В худалдан авагч зөвхөн агуулах дахь 25 нэр төрлийн барааны тоог тохирсон жагсаалттай харьцуулахыг хүссэн.
1. Боломжит үйлчилгээний төрлийг сонгож үндэслэл бич.
2. В-ийн ажлын үр дүнг аудитын санал гэж нэрлэхэд ямар эрсдэлтэй вэ?
3. Нягтлах ажилд асуулгын хариу зөрчилтэй бол нэмэлт ажил шаардлагатай эсэхийг тайлбарла.
4. Аудитын явцад тооллогод оролцож чадаагүй учраас ажлыг нягтлах болгон өөрчлөх хүсэлтэд хэрхэн хандах вэ?
Хариултдаа хэрэглэгчийн шийдвэр болон тайлангийн хүрээг заавал холбо.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1 дүгээр бүлэг; ISA 200 ISRE 2400 ISRS 4400 ISAE 3000
Баталгаажуулалт ба үйлчилгээний ялгаа
А-ийн хүсэлтэд санхүүгийн тайлангийн аудит тохирно. Б-ийн хувьд хязгаарлагдмал баталгаажуулалттай нягтлах ажил тохирох боломжтой боловч гүйцэтгэгч болон мэдээллийн нөхцөлөөс хамаарч холбогдох стандартыг сонгоно. В-д баталгаажуулалтын санал шаардаагүй бол тохиролцсон горим тохирч болно.
В-ийн 25 барааны тоо шалгасан үр дүн нь өртөг, өмчлөл, бүх агуулахын иж бүрэн байдал болон тайлангийн бусад дансыг хамрахгүй. Үүнийг аудитын санал гэж нэрлэх нь хүрээг хэтрүүлнэ.
Нягтлах ажлын асуулга материаллаг буруу илэрхийлэл байж болохыг заавал нэмэлт ажиллагаа хийнэ. Хязгаарлагдмал баталгаажуулалт нь зөрчилтэй мэдээллийг үл тоомсорлох эрх биш.
Гэрээний өөрчлөлтийн үндэслэлийг үнэлнэ. Нотолгооны дутагдлыг нуух зорилготой өөрчлөлтийг зөвшөөрөхгүй. Өөр горимын боломж, хамрах хүрээний хязгаарлалтын үр нөлөөг авч үзнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1 дүгээр бүлэг; ISA 200 ISRE 2400 ISRS 4400 ISAE 3000
Аудиторын дүгнэлтийн үнэ цэнэ нь хэрэглэгч тухайн дүгнэлтийг шударга, бодитой, мэргэжлийн үндэслэлтэй гэж итгэхэд оршино. Шударга байдал, бодитой хандлага, мэргэжлийн ур чадвар ба зохих хичээл зүтгэл, нууцлал, мэргэжлийн зан төлөв нь өдөр тутмын шийдвэрийг чиглүүлнэ.
Хараат бус байдалд бодол санааны болон гаднаас харагдах хоёр тал бий. Аудитор өөрөө би нөлөөлөхгүй гэж итгэсэн ч мэдээлэлтэй гуравдагч этгээд тухайн харилцааг мэдвэл бодитой байдлыг эргэлзэхээр байж болно. Иймээс хувийн итгэл дангаараа хангалтгүй.
Ашиг сонирхол, өмнөх ажлаа өөрөө шалгах, үйлчлүүлэгчийн байр суурийг хамгаалах, хэт дотносох, дарамтад орох аюул үүсч болно. Аюулыг таних, үнэлэх, зөвшөөрөх түвшинд хүргэх арга хэмжээ сонгох шаардлагатай. Зарим харилцаа хориглогдсон байдаг тул хамгаалалт нэмсэнээр зөвшөөрөгдөнө гэж үзэхгүй.
Ёс зүйн үнэлгээг зөвхөн гэрээ байгуулах үед хийхгүй. Багийн шинэ гишүүн, хөрөнгө оруулалт, үйлчилгээ, удирдлагын өөрчлөлт зэрэг ажлын явцад шинээр үүссэн нөхцөлийг дахин үнэлнэ.
Нууцлал нь мэдээллийг зөвшөөрөлгүй тараахгүй байх үүрэг. Гэвч хууль, мэргэжлийн үүрэг, зохих эрхтэй мэдээлэх шаардлага үүсвэл тусад нь үнэлнэ. Нууцлал гэдгийг хууль бус үйлдлийг үл тоомсорлох тайлбар болгож болохгүй. Мэдээлэх үүргийн цар хүрээг тухайн хууль, нөхцөлөөр тогтооно.
Үйлчлүүлэгчийн тайлан бэлтгэх, удирдлагын шийдвэр гаргах, аудит хийх ажил давхцах үед өөрийгөө шалгах эрсдэл өндөр болно. Удирдлагын хариуцлагыг аудитор хүлээж болохгүй. Зарим зөвлөх үйлчилгээ зөвшөөрөгдөх эсэх нь үйлчлүүлэгчийн төрөл, аюулын шинж, кодексийн тусгай шаардлагаас хамаарна.
Шийдвэрийг баримтжуулахдаа харилцаа юу байсан, хэнд нөлөөлсөн, ямар аюул үүссэн, хориг байгаа эсэх, ямар арга хэмжээ авсан, хэн үнэлсэн гэдгийг бичнэ. Зөвхөн хараат бус гэсэн тэмдэглэгээ хангалтгүй.
Бэлэг, зээл, төлөгдөөгүй хөлс, орлогоос хамаарал, ажилд орох хэлэлцээ болон ойрын гэр бүлийн харилцааг бодит нөхцөлөөр нь судална. Асуудлыг нуун дарагдуулах нь бага аюулыг ч том асуудал болгоно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1–2 дүгээр бүлэг; IESBA Code ISA 200 ISA 220
Ёс зүй ба хараат бус байдал
| Нөхцөл | Боломжит аюул | Шалгах шийдвэр |
|---|---|---|
Багийн гишүүн хувьцаа эзэмших | Хувийн ашиг сонирхол | Хориг ба хөрөнгийн холбоо |
Өөрийн загварыг аудитлах | Өөрийгөө шалгах | Үйлчилгээ зөвшөөрөгдөх эсэх |
Захирал хөлсөөр дарамтлах | Дарамт | Хэлэлцэх татгалзах боломж |
Удаан хугацааны ойр харилцаа | Хэт дотносох | Багийн зохион байгуулалт |
Аюулыг багасгах арга хэмжээний үр нөлөөг бодитоор үнэлнэ. Өөр хүн хянах нь зарим аюулыг бууруулж болох ч хориглосон хөрөнгө эзэмшлийг зөвшөөрөх үндэслэл болохгүй.
Татгалзах эсвэл ажлаас гарах шийдвэр шаардлагатай бол хууль болон гэрээний үүргийг хамтад нь нягтална. Багийн гишүүн асуудлаа цаг тухайд нь мэдээлэх дотоод тогтолцоо чухал.
Нууц хадгалах нь мэдээллийг хувийн ашигт хэрэглэхгүй, зөвшөөрөлгүй тараахгүй байх үүрэгтэй холбоотой. Хууль болон мэргэжлийн дагуу мэдээлэх үүрэг үүссэн бол тухайн шаардлагыг тусад нь үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1–2 дүгээр бүлэг; IESBA Code ISA 200 ISA 220
Ёс зүй ба хараат бус байдал
Хангал Уул компанийн санхүүгийн захирал аудитын ахлахын төрсөн эгч байна. Ахлах нь би тооцоонд оролцоогүй, зөвхөн шалгана гэж тайлбарлав. Энэ харилцаа тайлангийн бэлтгэлд шууд нөлөөтэй ойрын гэр бүлийн холбоо тул бодитой байдал болон гаднаас харагдах хараат бус байдалд ноцтой асуудал үүсгэнэ.
Фирм харилцааг бүртгэж, холбогдох ёс зүйн шаардлагыг үнэлж, ахлахыг ажлаас чөлөөлөх эсвэл гэрээг хүлээн авах боломжгүй эсэхийг шийднэ. Зөвхөн ахлахын мэдэгдлийг авах нь хангалтгүй.
Хоёр дахь нөхцөлд үйлчлүүлэгч бүх багийг үнэтэй аялалд урив. Үнийг бага мэт тайлбарласан боловч зорилго, цаг хугацаа, дүгнэлтэд нөлөөлөх боломжийг хамт үнэлнэ. Хориг болон аюулын түвшнийг нягтлахгүйгээр хүлээн авахгүй.
Сургамж нь аюулын нэрийг зөв хэлэхээс илүү бодит холбоог таслах эсвэл ажлыг зохистой өөрчлөх шийдвэр гаргахад оршино.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1–2 дүгээр бүлэг; IESBA Code ISA 200 ISA 220
Ёс зүй ба хараат бус байдал
Говийн Сүлжээ компани аудитын нийт орлогын томоохон хэсгийг бүрдүүлдэг. Хөлсний өнгөрсөн жилийн 40 хувь төлөгдөөгүй. Захирал өөрчлөлттэй дүгнэлт өгвөл гэрээг цуцална гэж хэлсэн. Багийн нэг гишүүн тус компанид ажилд орох ярилцлагад оржээ.
1. Нөхцөл тус бүрээс ямар аюул үүсч болохыг нэрлэ.
2. Нэмэлтээр ямар мэдээлэл авч үнэлэх вэ?
3. Мэдээллийг хэнтэй хэлэлцэж, ямар баримтжуулалт хийх вэ?
4. Зөвхөн өөр партнерын хяналт бүх асуудлыг шийднэ гэж үзэж болох уу?
Шийдвэрээ хориг, аюулын үнэлгээ, үр нөлөөтэй арга хэмжээ гэсэн дарааллаар бич. Бодлогод орлогоос хамаарах заавал мөрдөх хувь тогтоогоогүй; холбогдох кодексийн тусгай нөхцөлийг шалгана.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1–2 дүгээр бүлэг; IESBA Code ISA 200 ISA 220
Ёс зүй ба хараат бус байдал
Орлогын хамаарал, төлөгдөөгүй хөлс нь хувийн ашиг сонирхлын аюул, гэрээг цуцлах сүрдүүлэг нь дарамтын аюул, ажилд орох хэлэлцээ нь бодитой байдлын нэмэлт аюул үүсгэнэ. Үйлчлүүлэгчийн төрөл, хөлсний хэмжээ ба хугацаа, багийн гишүүний үүрэг, кодексийн тусгай шаардлагыг судална.
Фирмийн ёс зүй хариуцсан этгээд болон гэрээт ажлын партнерт мэдээлж, шаардлагатай бол засаглах этгээдтэй хэлэлцэнэ. Ажилд орох хэлэлцээтэй гишүүний оролцоог дахин шийдэж, өмнө хийсэн ажлыг хянах шаардлагыг үнэлнэ.
Өөр партнерын хяналт зарим аюулыг бууруулж болох боловч бүх нөхцөлд хангалттай гэж үзэхгүй. Хориглосон нөхцөл, зөвшөөрөх түвшинд хүргэх боломжгүй аюул байвал харилцааг өөрчлөх эсвэл ажлаас татгалзах шийдвэр гарна.
Санал дүгнэлтийг хөлс болон гэрээг хадгалах хүсэлд тохируулж өөрчлөхгүй. Нотолгоо, стандартын шаардлага нь шийдвэрийн үндэс хэвээр байна.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 1–2 дүгээр бүлэг; IESBA Code ISA 200 ISA 220
Ажил хүлээн авах нь борлуулалтын шийдвэрээс илүү мэргэжлийн эрсдэлийн шийдвэр юм. Үйлчлүүлэгчийн удирдлагын шударга байдал, бизнесийн шинж, аудитын хэрэгцээ, фирмийн ур чадвар, хараат бус байдал, нөөц болон мэдээлэл авах боломжийг үнэлнэ. Давтан ажилд өмнөх нөхцөл хэвээр эсэхийг дахин шалгана.
Аудитын урьдчилсан нөхцөлд тайлангийн үзэл баримтлал хүлээн зөвшөөрөхүйц байх, удирдлага тайлан болон хяналтын үүргээ зөвшөөрөх, мэдээлэлд нэвтрэх боломжийг хангах асуудал орно. Эдгээрийг тодорхой болгоогүй ажилд горимын төлөвлөгөө боловсруулах нь эртдэнэ.
Гэрээнд зорилго, хамрах хүрээ, удирдлага ба аудиторын үүрэг, мөрдөх үзэл баримтлал, тайлангийн хүлээгдэж буй хэлбэрийг тохирно. Тайлангийн хэлбэр зарим нөхцөлд өөрчлөгдөх боломжийг тайлбарлана.
Эхнээсээ чухал баримтыг хязгаарлаж, санал дүгнэлтээс татгалзах нөхцөл үүсгэхээр байвал зөвхөн өндөр хөлсөөр нөхөж хүлээн авахгүй. Хууль заавал шаардаж байгаа эсэх, тухайн стандартын нөхцөлийг үнэлнэ.
Шинэ үйлчлүүлэгчийн талаар олон эх сурвалжаас мэдээлэл авна. Өмчлөл, удирдлага, бизнесийн нэр хүнд, тайлагналын асуудал, өмнөх аудитор солигдсон шалтгаан, шүүхийн маргаан, бүртгэлийн байдал зэргийг судална. Өмнөх аудитортой харилцахдаа зөвшөөрөл, нууцлал болон мэргэжлийн шаардлагыг дагана.
Анхны аудитад эхний үлдэгдэл, өмнөх тайлангийн мэдээлэл, өмнөх саналын өөрчлөлтийн шалтгаан чухал. Өмнөх тайланд санал байсан гэдгээр өнөө жилийн нотолгоо олж авах үүрэг арилдаггүй. Нээлтийн бараа материал, авлага, өрийн нотолгоог тусад нь төлөвлөнө.
Гэрээний хөлс болон ажлын цагийг эрсдэл, нарийн төвөгтэй байдалтай уялдуулна. Доогуур хөлс тохирсноос чухал горимыг орхихгүй. Хугацааны боломжгүй хүсэлтийг эхэнд нь хэлэлцэнэ.
Давтан ажилд шинэ өмчлөл, систем, тайлагналын үзэл баримтлал, эрх зүйн шаардлага эсвэл хамрах хүрээ өөрчлөгдвөл гэрээний нөхцөлийг шинэчлэх хэрэгцээ гарна. Асуудлыг механикаар өмнөх гэрээгээр үргэлжлүүлэхгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 дүгээр бүлэг; ISA 210 ISA 220 Revised
Гэрээт ажлыг хүлээн авах ба нөхцөлийг тохирох
| Асуулт | Мэдээллийн эх | Боломжит шийдвэр |
|---|---|---|
Хараат бус уу | Баг ба фирмийн мэдэгдэл | Харилцааг өөрчлөх татгалзах |
Удирдлага шударга уу | Өмнөх ажил гаднын мэдээлэл | Нэмэлт үнэлгээ хийх |
Нөөц хүрэх үү | Цаг чадвар шинжээч | Нөөц нэмэх хүрээ тохирох |
Мэдээлэл нээлттэй юу | Гэрээ ба удирдлагын зөвшөөрөл | Хязгаарлалтыг шийдэх |
Хүлээн авах тэмдэглэл нь дөрвөн асуултад тийм гэж хариулсан маягт төдий байж болохгүй. Гол баримт, тодорхойгүй зүйл, шийдвэрийн үндэслэл болон баталсан этгээдийг тэмдэглэнэ.
Мэдээлэл дутагдсан үед нөхцөлт зөвшөөрөл өгсөн бол ямар нөхцөл биелэх хүртэл ажил эхлэхгүйг тодорхой бич. Аудитын чанарт нөлөөлөх шийдвэрийг худалдааны амлалтаар орлуулахгүй.
Ажлын удирдамжид шалгах мэдээлэл, тайлагналын суурь, хоёр талын хариуцлага, мэдээлэлд нэвтрэх боломж болон тайлангийн зориулалтыг тодорхойлно. Гэрээтэй болсон нь хараат бус байдлын асуудлыг өөрөө шийдэхгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 дүгээр бүлэг; ISA 210 ISA 220 Revised
Гэрээт ажлыг хүлээн авах ба нөхцөлийг тохирох
Их Тал ХХК тайлангаа арав хоногт аудитлуулахыг хүсэв. Бүртгэл хоёр сарын хоцрогдолтой, агуулахын тооллого хийгээгүй, шинэ программын нээлтийн үлдэгдэл тулгагдаагүй байна. Захирал зөвхөн эцсийн балансыг өгнө гэж мэдэгдэв.
Хугацаа дангаараа татгалзах шалтгаан биш боловч шаардлагатай нотолгоо олж авах боломжийг үнэлнэ. Бүртгэлийн дутагдлыг удирдлага засах, дэлгэрэнгүй мэдээлэл нээх, тооллогын өөр горим боломжтой эсэх, багийн нөөцийг хэлэлцэнэ.
Хэрэв зөвхөн баланс өгнө гэсэн хориг хэвээр байвал гэрээт ажлын урьдчилсан нөхцөл хангагдахгүй, хамрах хүрээ ноцтой хязгаарлагдана. Өөрчлөлтгүй санал амлахгүй.
Гэрээг хүлээн авбал баримт өгөх огноо, хариуцагч, тайлангийн үзэл баримтлал, аудитын хугацаа болон үр дүнг тодорхой болгоно. Бүртгэл засах туслалцаа үзүүлэх бол хараат бус байдлыг тусад нь үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 дүгээр бүлэг; ISA 210 ISA 220 Revised
Гэрээт ажлыг хүлээн авах ба нөхцөлийг тохирох
Шинэ үйлчлүүлэгчийн өмчлөгч өмнөх аудитортой маргалдсан боловч шалтгааныг хэлэхгүй. Удирдлага хяналттай холбоотой үүргээ гэрээнд оруулахгүй байхыг хүссэн. Тайлангийн бүх баримтыг зөвхөн санхүүгийн захирлаар дамжуулах санал гаргав.
1. Нэмэлт мэдээлэл авах гурван чиглэл сонго.
2. Удирдлагын үүргийг хасах хүсэлтэд ямар хариу өгөх вэ?
3. Мэдээллийн зохион байгуулалт болон хамрах хүрээний хоригийг хэрхэн ялгах вэ?
4. Хүлээн авах тэмдэглэлд ямар тодорхойгүй асуудал үлдэх вэ?
Дүгнэлтээ шууд татгалзана гэсэн ерөнхий үгээр биш, нөхцөл биелсэн болон биелээгүй хоёр хувилбараар бич.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 дүгээр бүлэг; ISA 210 ISA 220 Revised
Гэрээт ажлыг хүлээн авах ба нөхцөлийг тохирох
Өмнөх аудитор солигдсон шалтгаан, маргааны шинж, удирдлагын шударга байдлын мэдээллийг авна. Зөвшөөрөлтэйгээр өмнөх аудитортой харилцах боломж, өөр хөндлөнгийн мэдээлэл, бүртгэл болон тайлангийн асуудлыг судална.
Удирдлага тайлан, шаардлагатай хяналт, мэдээллийн хүртээмжийн үүргийг зөвшөөрөх урьдчилсан нөхцөлийг хасахгүй. Хэрэв зөвшөөрөхгүй бол ажил хүлээн авах боломжийг дахин шийднэ.
Баримтыг нэг ажилтнаар зохицуулах нь ажиллагааны зохион байгуулалт байж болно. Гэвч аудитор шаардлагатай бүртгэл, нэмэлт мэдээлэл, хүмүүст шууд нэвтрэх боломжийг хааж байвал хамрах хүрээний хязгаарлалт болно.
Тэмдэглэлд шийдээгүй асуудал, авсан мэдээлэл, шаардлагатай нөхцөл, хүлээн авах эсвэл татгалзах үндэслэл болон баталсан этгээдийг бичнэ. Нөхцөл биелэхгүй бол анхны зөвшөөрлийг автоматаар хүчинтэй гэж үзэхгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 дүгээр бүлэг; ISA 210 ISA 220 Revised
Аудитын төлөвлөлт нь ажлын хамрах хүрээ, хугацаа, чиглэл болон нөөцийг тогтоох үйл явц. Ерөнхий стратеги том зургаар юу чухал, хаана эрсдэлтэй, хэн оролцохыг тодорхойлно. Дэлгэрэнгүй төлөвлөгөө нь эрсдэлийн үнэлгээ болон цаашдын горимын мөн чанар, хугацаа, далайцыг тусгана.
Төлөвлөгөө ажлын турш шинэчлэгддэг. Шинэ харилцагч, системийн алдаа, тооцооллын өөрчлөлт, залилангийн шинж зэрэг мэдээлэл анхны үнэлгээг өөрчилж болно. Өөрчлөлт болон шалтгааныг баримтжуулна.
Ажлын баримт нь ямар горим, ямар баримт дээр, хэн, хэзээ хийсэн, юу илэрсэн, ямар дүгнэлт гарсныг харуулна. Туршлагатай өөр аудитор тухайн ажилд оролцоогүй ч үндэслэлийг ойлгох боломжтой байх ёстой.
Баримтжуулалт нь ажил хийсэн тухай дурсамжийг бус, ажлын нотолгоог хадгална. Их хэмжээний файл байгаа нь хангалттай баримтжуулалт гэсэн үг биш. Зөвхөн хуулга цуглуулаад шийдвэрийг тайлбарлаагүй бол уншигч горимын зорилгыг ойлгохгүй.
Төлөвлөгөөг эрсдэлтэй холбохдоо данс, батламж, эрсдэлийн шалтгаан, хариу горим, хариуцагч болон хугацааг бичнэ. Орлого өндөр эрсдэлтэй гэсэн ерөнхий тэмдэглэгээний оронд жилийн эцсийн гэрээнд хүлээн зөвшөөрөх хугацааг буруу сонгох боломж гэж тодорхойлно.
Нэг ажлын баримтад эх мэдээллийн нэр ба хувилбар, хамрах хугацаа, сонгосон зүйл, горим, үр дүн, зөрүү, дүгнэлт, бэлтгэсэн болон хянасан хүн байна. Холбогдох бусад баримттай холбоос өгнө. Баримтын бүх хуудсыг давхар хадгалахын оронд чухал эх сурвалжийг зөв тодорхойлох нь үр ашигтай.
Тайлан гарсны дараах эцсийн файл нэгтгэл нь захиргааны ажил; дутагдсан нотолгоог тайлангийн өмнө байсан мэт нөхөж бүтээх ажил биш. Хугацаа, хадгалалтын шаардлагыг стандарт, хууль, фирмийн бодлогоор тогтооно.
Цахим файлын хувилбар, нэвтрэх эрх, нөөцлөлт, өөрчлөлтийн мөрийг хамгаална. Баримт устгах, огноо буцаах, хийгээгүй горимыг хийсэн мэт бүртгэх нь зохисгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 дүгээр бүлэг; ISA 300 ISA 230 ISA 510
Аудитыг төлөвлөх ба баримтжуулах
| Баримтын талбар | Ямар асуултад хариулах вэ |
|---|---|
Зорилго | Ямар эрсдэл батламж шалгасан бэ |
Эх мэдээлэл | Бүрэн бөгөөд зөв мэдээлэл үү |
Сонголт | Ямар зүйл яагаад сонгосон бэ |
Горим | Юуг юутай хэрхэн тулгасан бэ |
Үр дүн | Ямар зөрүү эсвэл нотолгоо гарсан бэ |
Дүгнэлт | Зорилгод хүрсэн үү нэмэлт ажил байна уу |
Шалгасан гэж ганц үг бичих нь горимыг давтаж ойлгох боломж өгөхгүй. Жишээлбэл 12 дугаар сарын сүүлийн таван ачих баримтыг нэхэмжлэл болон бүртгэлийн огноотой тулгав гэж тодорхой бич.
Хяналтын тэмдэглэлийг хаахдаа зөвхөн шийдсэн гэж бичихгүй. Нэмсэн нотолгоо, зассан тооцоо эсвэл шинэ дүгнэлтийг холбоно.
Стратеги нь нийт ажлын чиглэл; хөтөлбөр нь зорилго бүрт гүйцэтгэх ажил юм. Багийн хуваарьт чиглүүлэх, хянах, нягтлах хугацааг бодитоор тусгаж, дуусгалтад шийдвэрлэх асуудлыг эрт илрүүлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 дүгээр бүлэг; ISA 300 ISA 230 ISA 510
Аудитыг төлөвлөх ба баримтжуулах
Өлзий Ложистик компанийн орлого 4 800 сая, том гэрээний 620 сая нь жилийн сүүлийн долоо хоногт бүртгэгджээ. Төлөвлөгөөнд зөвхөн арван нэхэмжлэл шалгах гэж байв.
Эрсдэлийг тодруулбал тээврийн үйлчилгээ бүрэн дууссан эсэх, гэрээний нөхцөл, хугацааны тасалбар болголт чухал. Тиймээс том гэрээнүүдийн дууссан ажил, хүлээн авсан акт, чиглэлийн мэдээлэл, дараах нэхэмжлэлийг тулгах горим нэмнэ.
Шинэ төлөвлөгөөнд 620 саяын гүйлгээнүүдийг тусгайлан шалгаж, бусад орлогын үлдсэн олонлогоос тохирох сонголт хийхээр бичнэ. Энэ нь том гүйлгээ шалгасан тул бүх үлдсэн орлого зөв гэж үзэхгүй гэсэн үг.
Баримтад эх файлаас сонгосон мөрийн дугаар, гэрээ, актын огноо, бүртгэлийн огноо, илэрсэн зөрүү, шаардлагатай засвар болон хянагчийг тэмдэглэнэ. Төлөвлөгөө өөрчлөгдсөн шалтгааныг эрсдэлийн бүртгэлтэй холбоно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 дүгээр бүлэг; ISA 300 ISA 230 ISA 510
Аудитыг төлөвлөх ба баримтжуулах
Багийн баримтад банк шалгасан, асуудалгүй гэсэн хоёр өгүүлбэр байна. Хавсралтад банкны хуулга боловч тулгалтын огноо, бүртгэлийн дүн, зөрүүгийн шалгалт алга.
1. Энэ ажлын баримтын дутагдлыг тодорхойл.
2. Зөв ажлын баримтын загварыг зургаан талбараар бич.
3. Тайлангийн өмнө дутагдлыг олсон болон тайлангийн дараа олсон нөхцөлийг ялга.
4. Өмнөх жилийн банкны баримтыг энэ жилийн нотолгоо гэж ашиглаж болох эсэхийг тайлбарла.
Мөн өөрийн бодсон нэг горимыг зорилго, эх мэдээлэл, сонголт, ажиллагаа, үр дүн, дүгнэлт гэсэн дарааллаар бичиж үз.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 дүгээр бүлэг; ISA 300 ISA 230 ISA 510
Аудитыг төлөвлөх ба баримтжуулах
Хуулга дангаараа банкны үлдэгдлийг бүртгэлтэй тулгасан, зөрүүг судалсан, дансны иж бүрэн байдлыг үнэлсэн гэдгийг харуулахгүй. Тулгалтын огноо, банк ба бүртгэлийн дүн, тохируулах зүйл, тэдгээрийн дараах шийдэл болон дүгнэлтийг оруулна.
Тайлангийн өмнө олсон дутагдлыг бодитоор нөхөж горимыг гүйцэтгэн, шаардлагатай хяналтыг хийнэ. Тайлангийн дараа олсон бол шинэ баримтжуулалт, нэмэлт горим, саналын үндэслэлд үзүүлэх нөлөөг зохих журмаар үнэлж, хэн хэзээ яагаад өөрчилснийг бүртгэнэ.
Өмнөх жилийн баримт ойлголт өгөх боловч өнөө жилийн үлдэгдлийн нотолгоо биш. Өөрчлөлт, тайлант хугацааны гүйлгээ, дансны хүртээмжийг шалгана.
Бататгал: баримтжуулалт горимын зорилгыг тайлбарлаж, үр дүнг дүгнэлттэй холбосон үед чанартай болно. Нотолгоогүй дүгнэлтийг гоё маягтаар нөхөж чадахгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 дүгээр бүлэг; ISA 300 ISA 230 ISA 510
Байгууллагыг ойлгох нь нэр, хаяг, ажилтны тоог бүртгэхээс өргөн ажил. Орлого хэрхэн бий болдог, ямар хөрөнгө ба эх үүсвэр ашигладаг, ямар гэрээ, зах зээл, зохицуулалт болон технологид тулгуурладгийг судална. Энэ ойлголт тайлан хаана буруу байж болохыг таних суурь болно.
Өмчлөл, удирдлага, засаглалын бүтэц нь шийдвэрийн төвлөрөл, холбоотой тал, хяналтын боломжийг тодорхойлдог. Эзэн өөрөө өдөр тутам хянадаг жижиг байгууллагад шуурхай хяналт байж болох ч удирдлага хяналтыг үл хэрэгсэх боломж мөн өндөр байна.
Тайлагналын үзэл баримтлал, бүртгэлийн бодлого, хэмжилтийн арга, тооцоолол, өөрчлөлтийн шалтгааныг ойлгоно. Хүлээн зөвшөөрөх, үнэлэх, ангилах, тодруулах шийдвэрүүд бизнесийн нөхцөлтэй холбоотой.
Мэдээллийг асуулга, ажиглалт, баримт үзэх, шинжилгээ болон нэг гүйлгээг эхнээс нь тайлан хүртэл дагаж шалгах аргаар цуглуулна. Зөвхөн удирдлагын ерөнхий танилцуулгад тулгуурлахгүй. Өмнөх ойлголт шинэ тайлант хугацаанд хамаарах эсэхийг үнэлнэ.
Бизнесийн эрсдэл болон материаллаг буруу илэрхийллийн эрсдэлийг ялгана. Гол харилцагч алдах нь бизнесийн эрсдэл. Үүнээс авлагын үнэ цэнийн бууралт, барааны борлогдох боломж, тасралтгүй үйл ажиллагааны тодруулга буруу байх эрсдэл үүсч болно. Аудитор бизнесийн бүх эрсдэлийг арилгах үүрэггүй боловч тайлагналд нөлөөлөх холбоог ойлгоно.
Үзүүлэлт, урамшуулал болон санхүүжилтийн нөхцөл удирдлагад ямар дарамт үзүүлж байгааг судална. Ашгийн зорилт, зээлийн харьцаа, хөрөнгө босгох шаардлага нь тооцоолол болон орлогын бүртгэлд нөлөөлөх боломжтой.
Мэдээллийн урсгалд гүйлгээ үүсэх, зөвшөөрөх, баримтжуулах, боловсруулах, ерөнхий дэвтэрт оруулах, тайлан ба тодруулгад тусгах алхмууд орно. Бүртгэлийн гадуурх хүснэгт, гараар хийсэн тохируулга болон интерфейсийг орхихгүй.
Ойлголтын баримт нь байгууллагын сурталчилгааны танилцуулга биш. Ямар нөхцөл ямар данс, батламжид эрсдэл үүсгэж байгаа болон үүний төлөвлөлтийн үр дагаврыг тайлбарлах ёстой.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019
Байгууллага ба тайлагналын орчныг ойлгох
| Бизнесийн нөхцөл | Тайлагналын эрсдэл | Судлах баримт |
|---|---|---|
Нэг харилцагчаас хамаарах | Авлагын үнэлгээ орлого | Гэрээ төлөлтийн түүх |
Шинэ систем нэвтрэх | Өгөгдлийн иж бүрэн байдал | Шилжилтийн тулгалт |
Үнэ огцом буурах | Барааны үнэлгээ | Зах зээлийн үнэ борлуулалт |
Зээлийн хатуу нөхцөл | Өрийн ангилал залилан | Гэрээ харьцааны тооцоо |
Гүйлгээг дагаж шалгахдаа зөвхөн эхний ба эцсийн дүнг харахгүй. Дунд үеийн зөвшөөрөл, өөрчлөлт, автоматаар болон гараар хийсэн боловсруулалтыг судална.
Системийн тайлан ашиглавал хаанаас ямар шүүлтүүрээр авсан, хугацаа ба баганын утга юу болох, нийт дүн ерөнхий дэвтэртэй таарч байгаа эсэхийг шалга. Нэр нь зөв хүснэгт байх нь мэдээлэл бүрэн гэсэн баталгаа биш.
Орлого, худалдан авалт, үйлдвэрлэлийн цикл тус бүрийг дансаар нь тусгаарлан харахаас гадна хоорондын холбоог тогтооно. Материал авсан нь өглөг, үйлдвэрлэлийн өртөг, барааны үлдэгдэл, борлуулалтын өртөгт дамжин нөлөөлнө.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019
Байгууллага ба тайлагналын орчныг ойлгох
Саруул Тоног компанийн борлуулалтын 55 хувь нэг уурхайн гэрээнд хамаарна. Уурхайн үйл ажиллагаа түр зогсож, компани шинэ программд шилжсэн. Тайлант үед орлого 12 хувь буурсан ч авлага 30 хувь өсчээ.
Бизнесийн мэдээллээс гурван холбоо гарна. Харилцагчийн зогсолт нь авлагын нөхөгдөх үнэлгээ болон орлогын нөхцөлд нөлөөлнө. Шинэ программ нь нээлтийн үлдэгдэл, давхар эсвэл дутуу гүйлгээний эрсдэл үүсгэнэ. Орлого буурсан нь барааны илүүдэл нөөц болон мөнгөн урсгалд нөлөөлж болно.
Аудитор гэрээ, харилцагчийн мэдээлэл, дараах төлөлт, системийн шилжилтийн тулгалт, хөдөлгөөнгүй бараа болон мөнгөн төсөөллийг судална. Эрсдэлийн бүртгэлд данс тус бүрийн батламж болон хариу горимыг холбоно.
Энэ жишээнд компани бүхэлдээ эрсдэлтэй гэж тэмдэглэх нь хангалтгүй. Ямар асуудал ямар тайлагналын шийдвэрт нөлөөлөхийг салгаж ойлгох хэрэгтэй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019
Байгууллага ба тайлагналын орчныг ойлгох
Хангайн Үйлчилгээ компани орлогынхоо тал хувийг цахим захиалгаар авдаг. Төлбөрийн систем өдөр бүр нэгтгэсэн дүнг бүртгэл рүү дамжуулдаг. Буцаалтыг тусдаа хүснэгтэд гараар бүртгэдэг. Санхүүгийн захирал системийн тайлангаа үргэлж зөв гэж үздэг.
1. Мэдээллийн урсгалыг таван алхмаар дүрсэл.
2. Иж бүрэн байдал, тохиолдол, тасалбар болголтын эрсдэл тус бүр нэрлэ.
3. Өдөр тутмын нэгтгэсэн тайланг ямар эхтэй тулгах вэ?
4. Буцаалтын хүснэгтийг орхивол ямар данс буруу болох вэ?
Горимыг систем шалгана гэсэн ерөнхий үгээр бус, өгөгдөл ямар хоёр цэгийн хооронд тулгахыг тодорхой бич.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019
Байгууллага ба тайлагналын орчныг ойлгох
Урсгал нь захиалга үүсэх, төлбөр батлагдах, үйлчилгээ гүйцэтгэх, төлбөрийн системийн нэгтгэл дамжих, ерөнхий дэвтэр ба тайлан гаргах алхмуудтай. Буцаалт тусдаа урсгал бөгөөд орлого, мөнгө, авлага эсвэл буцаалтын өртэй холбогдоно.
Иж бүрэн байдлын эрсдэлд дамжаагүй өдөр, орхигдсон буцаалт; тохиолдолд давхар гүйлгээ, хуурамч захиалга; тасалбар болголтод төлбөрийн огноог үйлчилгээний гүйцэтгэлтэй андуурах асуудал орно.
Нэгтгэлийг анхны захиалгын лог, төлбөрийн үйлчилгээний тайлан, банкны орлого болон ерөнхий дэвтэртэй тулгана. Шүүлтүүр, цагийн бүс, төлбөрийн шимтгэлийн нөлөөг ойлгоно.
Буцаалтын жагсаалтын нийт дүн, зөвшөөрөл, банкны гарлага, бүртгэлд тусгасан эсэхийг шалгана. Нэг гүйлгээг дагах нь урсгалыг ойлгуулдаг боловч бүх жилийн хяналт үр нөлөөтэй ажилласан гэдгийг дангаараа нотлохгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019
Мэдээллийн буруу илэрхийлэл дангаараа эсвэл нийлбэрээрээ хэрэглэгчийн шийдвэрт нөлөөлөх үндэслэлтэй бол материаллаг гэж үзнэ. Мөнгөн дүн чухал боловч асуудлын шинж, нөхцөл, мэдрэмтгий байдал мөн чухал. Бага дүнтэй хууль бус төлбөр, удирдлагын урамшуулал эсвэл холбоотой талын нуугдсан гүйлгээ чанарын хувьд ач холбогдолтой байж болно.
Нийт санхүүгийн тайлангийн материаллаг байдал нь бүхэл тайлангийн үнэлгээний суурь. Зарим гүйлгээ, үлдэгдэл эсвэл тодруулгад бага дүн хэрэглэгчийн шийдвэрт нөлөөлөх бол тусгай материаллаг байдал хэрэгтэй байж болно.
Гүйцэтгэлийн материаллаг байдал нь засаагүй ба илрүүлээгүй алдааны нийлбэр нийт босгоос давах магадлалыг бууруулахын тулд доогуур тогтоосон ажлын түвшин. Энэ нь хэрэглэгч зөвшөөрсөн алдааны хэмжээ биш.
Илт өчүүхэн буруу илэрхийллийн босго нь хуримтлуулах шаардлагагүй илэрхий ач холбогдолгүй зүйлсийг ялгана. Материаллаг бус гэсэн ойлголтоос өөр. Эргэлзээтэй бол илт өчүүхэн гэж хаахгүй.
Материаллаг байдлын суурь сонгохдоо хэрэглэгч юунд анхаарах, байгууллагын төрөл, ашиг тогтвортой эсэх, өмчлөл, санхүүжилт болон тайлангийн бүтэц зэргийг харгалзана. Ашиг тогтворгүй эсвэл алдагдалтай үед орлого, хөрөнгө, зардал зэрэг өөр суурь тохирч болно. Нэг хувийг бүх байгууллагад механикаар хэрэглэхгүй.
Гүйцэтгэлийн түвшинд өмнөх алдаа, энэ жилийн эрсдэл, хяналтын орчин, олон алдаа нийлэгдэх боломж болон багийн ойлголт нөлөөлнө. Өмнөх жилийн тоог давтахын оронд үндэслэлийг шинэчилнэ.
Тайлант хугацааны эцсийн мэдээлэл анхны сууриас өөр бол материаллаг байдлыг шинэчилнэ. Босго буурсан үед өмнө хийсэн ажлын далайц хангалттай эсэх, илэрсэн болон түүврээс тараасан алдааны нөлөөг дахин үнэлнэ.
Эцсийн үнэлгээнд тоон болон чанарын нөлөөг хамтад нь авч үзнэ. Босгоос доогуур бүх асуудлыг автоматаар зөв гэж үзэхгүй. Алдааны шалтгаан нь залилан эсвэл системийн дутагдал байвал нэмэлт ажиллагаа шаардаж болно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 320 ISA 450
Материаллаг байдал ба алдааны босго
| Түвшин | Зорилго | Андуурч болохгүй зүйл |
|---|---|---|
Нийт материаллаг | Тайланг бүхэлд нь үнэлэх | Зөвшөөрөгдсөн алдаа |
Тусгай материаллаг | Мэдрэмтгий хэсгийг үнэлэх | Заавал бүх дансанд хэрэглэх босго |
Гүйцэтгэлийн | Ажлын далайц төлөвлөх | Эцсийн саналын ганц шалгуур |
Илт өчүүхэн | Хуримтлуулах зүйл ялгах | Бүх материаллаг бус алдаа |
Хувь сонгосон шалтгааныг бич. Ашгийн 5 хувь гэдэг нь зөвхөн сургалтын жишээ байж болно; стандарт бүх ажилд нэг тогтмол хувь шаардахгүй.
Алдааны бүртгэлд дүн, данс, шинж, шалтгаан, зассан эсэх, чанарын нөлөөг оруулна. Эсрэг чиглэлтэй алдааг данс, шинж, нөхцөл судлахгүйгээр цэвэршүүлэхгүй.
Босгыг эхэнд тогтоогоод өөрчлөхгүй орхихгүй. Аудитын засвар, ашиг буурах, хэрэглэгчийн онцгой хэрэгцээ зэрэг нь нийт болон тусгай дансны материаллаг байдлыг дахин үнэлэх шалтгаан болно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 320 ISA 450
Материаллаг байдал ба алдааны босго
Уянга Худалдаа компанийн төлөвлөсөн татварын өмнөх ашиг 480 сая. Сургалтын нөхцөлд нийт материаллаг байдлыг ашгийн 5 хувь буюу 24 сая, гүйцэтгэлийн түвшнийг 15 сая, илт өчүүхэн босгыг 0.8 сая гэж үндэслэлтэй тогтоожээ.
Эцсийн ашиг 300 сая болсон тул ижил суурь, хувь зохистой хэвээр гэж үзвэл нийт босго 15 сая болж буурна. Гүйцэтгэлийн түвшин болон өмнөх ажлын хангалтыг дахин үнэлнэ; автоматаар өмнөх 15 саяыг хэвээр үлдээхгүй.
Илэрсэн орлогын хэтрүүлэлт 7 сая, барааны бууралтын дутуу тооцоо 6 сая, зардлын орхигдол 4 сая байвал ашиг 17 саяар хэтэрсэн. Нийлбэр нь шинэ нийт босгоос давсан тул засвар болон саналд үзүүлэх нөлөөг үнэлнэ.
Холбоотой талын 1.2 саяын гүйлгээ нуугдсан бол дүн бага ч чанарын нөлөөг тусад нь судална. Тоон босго дангаараа асуудлыг шийдэхгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 320 ISA 450
Материаллаг байдал ба алдааны босго
Тэнүүн Сервис компанийн сургалтын суурь орлого 6 000 сая, сонгосон хувь 0.6 байна. Гүйцэтгэлийн материаллаг байдлыг нийт босгын 65 хувь гэж нөхцөлд өгсөн. Дараа нь бодит орлого 4 500 сая болов.
1. Анхны нийт болон гүйцэтгэлийн дүнг тооц.
2. Ижил суурь хувь хэвээр зохистой бол шинэ дүнг тооц.
3. 12, 9, 8 саяын нэг чиглэлтэй гурван засаагүй алдааны нийлбэрийг шинэ нийт босготой харьцуул.
4. 0.4 саяын удирдлагад олгосон нуугдсан төлбөрийг зөвхөн бага дүнгээр хааж болох уу?
Энэ бодлогын хувь нь сургалтын өгөгдөл. Сонголтыг бодит ажилд хэрэглэх шалтгааныг тусад нь үнэлэх ёстойг хариултдаа тэмдэглэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 320 ISA 450
Материаллаг байдал ба алдааны босго
Анхны нийт материаллаг байдал 6 000 × 0.006 = 36 сая. Гүйцэтгэлийн түвшин 36 × 0.65 = 23.4 сая. Шинэ нийт дүн 4 500 × 0.006 = 27 сая, ижил харьцааг хэрэглэх үндэслэл хэвээр гэж нөхцөлд үзвэл гүйцэтгэлийн дүн 17.55 сая.
Гурван алдааны нийлбэр 29 сая бөгөөд шинэ нийт босго 27 саяас давсан. Шалтгаан, засвар, бусад алдаа болон илрүүлээгүй алдааны боломжийг үнэлж, удирдлагаас засвар хүснэ. Эцсийн санал зөвхөн энэ арифметикт бус бүх нотолгоо ба өргөн тархалтын үнэлгээнд тулгуурлана.
0.4 саяын нуугдсан төлбөрт хууль, ёс зүй, удирдлагын шударга байдал, тодруулга болон залилангийн шинж байж болно. Илт өчүүхэн гэж хаахын өмнө шинжийг судална.
Шинэ босгоор өмнө хийсэн түүвэр, шинжилгээний зөвшөөрөх зөрүү болон горимын далайц хангалттай эсэхийг дахин үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 320 ISA 450
Аудитын эрсдэл нь материаллаг буруу илэрхийлэлтэй тайланд зохисгүй санал өгөх боломж. Үүнийг ойлгоход материаллаг буруу илэрхийллийн эрсдэл болон илрүүлэлтийн эрсдэлийг ялгана. Угийн эрсдэл нь хяналтыг авч үзэхээс өмнөх эмзэг байдал; хяналтын эрсдэл нь алдааг хяналт цаг тухайд нь сэргийлж, илрүүлж, залруулахгүй байх боломж юм.
Илрүүлэлтийн эрсдэл нь аудиторын горим материаллаг алдааг илрүүлэхгүй байх боломж. Аудитор байгууллагын угыг өөрчилж чадахгүй боловч горимын мөн чанар, хугацаа, далайц, багийн чадвар болон хяналтаар илрүүлэлтийн эрсдэлийг зохистой бууруулна.
Батламж мэдэгдэл нь удирдлагын тайланд ил буюу далд өгсөн агуулга. Орлого бүртгэсэн бол бодит гүйлгээ болсон, зөв хугацаанд, зөв дүнгээр, зөв ангилалтай туссан гэсэн утга агуулна. Үлдэгдэлд оршин байх, эрх ба үүрэг, иж бүрэн байдал, үнэлгээ чухал.
Эрсдэлийг батламжтай холбосноор ямар нотолгоо хэрэгтэйг тодорхойлно. Дансны нэрээр л горим сонговол чухал алдааны боломжийг орхих эрсдэлтэй.
Тайлангийн түвшний эрсдэл олон данс, батламжид өргөн нөлөөлнө. Сул хяналтын орчин, удирдлагын шударга байдалд эргэлзэх, санхүүгийн хүндрэл эсвэл бүртгэлийн чадваргүй байдал ийм шинжтэй. Хариуд нь туршлагатай баг, илүү хяналт, урьдчилан тааварлахад хэцүү горим, жилийн эцсийн ажил зэрэг хэрэгтэй байж болно.
Батламжийн түвшний эрсдэл тодорхой данс, гүйлгээ, тодруулгатай холбоотой. Жишээлбэл хуучирсан барааны үнэлгээ, жилийн эцсийн орлогын тохиолдол, бүртгэгдээгүй өрийн иж бүрэн байдал.
Угийн эрсдэлийг магадлал болон боломжит хэмжээгээр үнэлнэ. Нарийн төвөгтэй байдал, субъектив шийдвэр, өөрчлөлт, тодорхой бус байдал болон удирдлагын хазайлт нөлөөлнө. Мэдэгдэхүйц эрсдэлийг тодорхойлж, тохирсон хариу төлөвлөнө.
Эрсдэлийн загварыг тоон үржвэрээр тайлбарлаж болох ч үнэлгээний бүх элементийг яг хэмжигдэх магадлал гэж үзэхгүй. Ажлын шийдвэрийг зөвхөн томьёоны хариунд түшиглэхгүй; нотолгоо болон мэргэжлийн үнэлгээтэй холбоно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 330
Эрсдэл ба батламж мэдэгдэл
| Алдааны боломж | Батламж | Чиглэсэн горим |
|---|---|---|
Хуурамч борлуулалт | Тохиолдол | Бүртгэлээс гэрээ гүйцэтгэл рүү |
Бүртгэгдээгүй өр | Иж бүрэн байдал | Дараах төлбөрөөс бүртгэл рүү |
Хуучирсан бараа | Үнэлгээ | Борлуулах үнэ зардал судлах |
Бусдын бараа үлдэгдэлд орох | Эрх ба үүрэг | Гэрээ өмчлөлийн нөхцөл шалгах |
Орлого буруу үед тусах | Тасалбар болголт | Хил орчмын гүйцэтгэл тулгах |
Шалгалтын чиглэл чухал. Бүртгэлээс баримт руу шалгах нь илүүтэй бодит байдлыг; гаднын эхээс бүртгэл рүү мөрдөх нь иж бүрэн байдлыг дэмжинэ. Нэг чиглэл бүх зорилгыг хангахгүй.
Хяналтад тулгуурлах гэж байгаа эсвэл биет горим дангаараа хангалтгүй бол хяналтын үр нөлөөг сорих шаардлагыг үнэлнэ.
Эх гарын авлагын үржвэрийн загвар нь эрсдэлийн харилцааг тайлбарлах сургалтын хэрэгсэл юм. Угийн болон хяналтын эрсдэл өндөр үед илрүүлэлтийн эрсдэлийг бууруулахын тулд илүү үнэмшилтэй нотолгоо шаардагдана; дурын хувийг бодит магадлал гэж үзэхгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 330
Эрсдэл ба батламж мэдэгдэл
Мөнгөн Гүүрын тайланд бараа 920 сая. Үүний 170 сая нь өөр компанийн хадгалуулсан бараа, 90 сая нь гэмтсэн, 45 саяын худалдан авалт бүртгэгдээгүй гэж сэжиглэж байна.
170 саяын асуудал нь эрх ба үүрэг: агуулахад байгаа ч компанийн хөрөнгө биш байж болно. Хадгалалтын гэрээ, өмчлөл, эрсдэл болон бүртгэлийг шалгана. 90 саяын асуудал үнэлгээ: бодит бараа байгаа ч өртөг нь нөхөгдөхгүй байж болно. Борлуулах үнэ, засвар болон борлуулах зардлыг судална.
45 саяын асуудал нь бараа болон өглөгийн иж бүрэн байдал. Хүлээн авсан баримт, нийлүүлэгчийн нэхэмжлэл, дараах төлбөрийг бүртгэлтэй тулгана.
Тооллого бүх гурван асуудлыг шийдэхгүй. Бараа харах нь оршин байгааг дэмждэг боловч өмчлөл, үнэлгээ, бүртгэлд орхигдсон өрийг тусад нь шалгах ёстой.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 330
Эрсдэл ба батламж мэдэгдэл
Дараах таван нөхцөлд гол батламж, эрсдэл, горим сонго. Нэгдүгээрт үйлчилгээг дуусаагүй байхад орлого бүртгэсэн. Хоёрдугаарт жилийн эцэст хүлээж авсан нэхэмжлэл бүртгэлгүй. Гуравдугаарт авлага төлөгдөх боломж муу. Дөрөвдүгээрт богино хугацаанд төлөх өрийг урт хугацаат гэж үзсэн. Тавдугаарт холбоотой талын баталгаа тодруулгад ороогүй.
Зөвхөн батламжийн нэр бичихгүй. Ямар буруу байдал, ямар эх мэдээлэл, ямар тулгалт хийхийг тайлбарла.
Нэмэлт асуулт: дотоод хяналт сайн гэж удирдлага хэлсэн боловч аудитор үр нөлөөг сорьсонгүй. Энэ тайлбараар биет ажлыг бууруулах боломжтой юу?
Хариугаа эрсдэл → батламж → горим → хүлээгдэж буй нотолгоо гэсэн дарааллаар байгуул.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 330
Эрсдэл ба батламж мэдэгдэл
Дуусаагүй үйлчилгээний орлогод тохиолдол болон тасалбар болголт чухал. Гэрээний нөхцөл, гүйцэтгэлийн баримт, хүлээн авах актыг бүртгэлтэй тулгана. Бүртгэлгүй нэхэмжлэлд өглөг ба зардлын иж бүрэн байдал; хүлээн авалт, дараах төлбөр, нийлүүлэгчийн мэдээллийг шалгана.
Авлагад үнэлгээ; дараах төлөлт, хугацаа хэтрэлт, маргаан, өртэй талын чадварыг судална. Өрийн буруу хугацааны ангилалд ангилал ба толилуулга; гэрээ, төлөх хугацаа болон тайлангийн өдөр байсан эрхийг нягтална. Холбоотой талын баталгаанд тодруулгын иж бүрэн байдал; гэрээ, хурлын тэмдэглэл, банк болон эрх зүйн мэдээллийг судална.
Удирдлагын ерөнхий мэдэгдлээр хяналт үр нөлөөтэй гэсэн дүгнэлт хийхгүй. Хяналтын загвар, хэрэгжилтийг ойлгох болон үйл ажиллагааны үр нөлөөг сорих нь ялгаатай. Тулгуурлах төлөвлөгөөнд шаардлагатай хяналтын сорилыг гүйцэтгэнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 330
Дотоод хяналт нь байгууллагын зорилго, тайлагнал, нийцэл болон ажиллагааг дэмжих хүмүүс, бодлого, горимын тогтолцоо. Тайлангийн аудитад аудитор аудиттай холбоотой хяналтыг ойлгож, эрсдэлийг үнэлэх болон цаашдын ажлыг төлөвлөхөд ашиглана. Бүх хяналт үр нөлөөтэй талаар тусдаа санал өгөх үүрэг автоматаар үүсэхгүй.
Хяналтын орчин, байгууллагын эрсдэлийг үнэлэх үйл явц, хяналтыг мониторинг хийх, мэдээллийн систем ба харилцаа, хяналтын ажиллагааг хооронд нь холбоно. Нэг гарын үсэг бүх тогтолцоог илэрхийлэхгүй.
Хяналтын загвар нь эрсдэлийг бууруулж чадахаар зохиогдсон эсэх; хэрэгжилт нь бодит ажиллагаанд байгаа эсэх; үр нөлөө нь шаардлагатай хугацаанд тууштай ажилласан эсэх гэсэн өөр асуултуудтай.
Үүрэг салгах нь зөвшөөрөх, хадгалах, бүртгэх, тулгах ажиллагааг ялгах арга. Жижиг байгууллагад бүрэн салгалт боломжгүй бол эзний нягтлал, бие даасан банкны тулгалт зэрэг нөхөх хяналтыг үнэлнэ. Эзэн өдөр бүр оролцдог нь бүх эрсдэл арилсан гэсэн үг биш.
Хяналтын тодорхойлолтод хэн, юуг, ямар давтамжаар, ямар мэдээлэлд үндэслэн, ямар нарийвчлалтай шалгаж, зөрүүг хэрхэн шийддэгийг бичнэ. Санхүүгийн захирал тайлан хардаг гэсэн өгүүлбэр хяналтыг сориход хангалтгүй.
Сэргийлэх хяналт алдааг гарахаас өмнө зогсооно. Илрүүлэх хяналт гарсан алдааг олж залруулна. Зөвшөөрөл, нэвтрэх эрх, гурван баримтын тулгалт, банкны нийцүүлэлт, төсөвтэй харьцуулах нягтлал өөр өөр зорилготой.
Хяналтын тайлан ашиглаж байгаа бол мэдээлэл бүрэн, зөв бөгөөд тохирох нарийвчлалтай эсэхийг үнэлнэ. Буруу тайланг тогтмол хянах нь зөв хяналт болохгүй. Зөрүүний босго хэт өндөр бол материаллаг алдаа анзаарагдахгүй.
Илэрсэн дутагдлын ач холбогдлыг магадлал, хэмжээ, дансны эмзэг байдал, хяналтын орчин болон бусад нөхөх хяналтаар үнэлнэ. Мэдэгдэхүйц дутагдлыг зохих засаглах этгээдэд цаг тухайд нь бичгээр мэдээлэх шаардлагыг дагана. Дутагдал бүрийг ижил түвшинд тайлагнахгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 4–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 265
Дотоод хяналтын тогтолцоог үнэлэх
| Хяналт | Зорилго | Сорих нотолгоо |
|---|---|---|
Худалдан авалтын зөвшөөрөл | Зөвшөөрөлгүй төлбөрөөс сэргийлэх | Эрхийн түвшин баталсан баримт |
Банкны тулгалт | Зөрүүг илрүүлэх | Тулгалт ба дараах шийдэл |
Агуулахын хандалтын хязгаар | Хөрөнгийг хамгаалах | Эрхийн бүртгэл ажиглалт |
Сарын орлогын нягтлал | Хэвийн бус дүнг илрүүлэх | Нягтлалын босго асуулт хариу |
Гарын үсэг байгаа нь хяналтын агуулга бүрэн хэрэгжсэнийг дангаараа нотлохгүй. Нягтлагч ямар зөрүү олсон, хэрхэн шийдсэн, ямар мэдээлэл ашигласан гэдгийг судална.
Хяналтын дутагдал илэрвэл төлөвлөсөн тулгуурлалтыг өөрчилж, биет горимын далайц эсвэл мөн чанарт нөлөөлөх эсэхийг үнэлнэ. Алдаа илрээгүй нь хяналт сайн гэсэн баталгаа биш.
Хяналтын ойлголтыг асуулга, бичгэн тайлбар, процессын зураг болон ажил гүйлгээ мөрдөх аргаар баримтжуулж болно. Асуулгад тийм гэж тэмдэглэсэн хариуг баримтаар шалгаж, хэн ямар зөрүүг хэрхэн шийдсэнийг тогтооно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 4–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 265
Дотоод хяналтын тогтолцоог үнэлэх
Уужим Талийн нэг ажилтан нийлүүлэгч үүсгэх, нэхэмжлэл бүртгэх, банкны төлбөрийн файл бэлтгэх бүх эрхтэй. Захирал нийт төлбөрийн дүнг л харж зөвшөөрдөг, нийлүүлэгчийн дансны өөрчлөлтийг шалгадаггүй.
Энд хуурамч нийлүүлэгч, зөвшөөрөлгүй данс солих, давхар төлбөрийн эрсдэл бий. Захирлын нийт дүнгийн хяналт нь нарийвчилсан залилангийн эрсдэлийг бүрэн нөхөхгүй байж болно.
Санал болгож болох хяналт нь нийлүүлэгчийн шинэчлэлийг тусдаа эрхээр батлах, банкны дансны өөрчлөлтийг хараат бус сувгаар баталгаажуулах, төлбөрийн жагсаалтыг баримттай нягтлах, банкны тулгалтыг өөр хүн хийх юм.
Аудитор эрхийн бүртгэл, өөрчлөлтийн лог, төлбөрийн сорил болон давхардлын шинжилгээ хийнэ. Хяналтын дутагдлыг мэдээлэх болон нотолгоо олж авах ажлыг ялгана; зөвлөмж өгсөн нь аудитын шаардлагатай горимыг орлохгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 4–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 265
Дотоод хяналтын тогтолцоог үнэлэх
Санхүүгийн захирал сар бүр борлуулалтыг төсөвтэй харьцуулж, 20 хувиас их зөрүүг судалдаг. Тайланг борлуулалтын ажилтан гараар бэлтгэдэг. Зөрүү 15 хувь байсан тул асуулт тавиагүй, харин мөнгөн дүн нь 160 сая байв.
1. Хяналтын загварын хоёр сул тал нэрлэ.
2. Тайлангийн зөв ба иж бүрэн байдлыг хэрхэн шалгах вэ?
3. Нягтлалын нарийвчлал материаллаг алдааг олж чадах эсэхийг үнэлэхэд юу хэрэгтэй вэ?
4. Хяналтын зөвлөмж болон аудитын нэмэлт горим тус бүр санал болго.
Хувийн босго болон мөнгөн босгын ялгааг тайлбарла. Бодлогод материаллаг байдлын дүн өгөөгүй тул эцсийн үнэлгээнд энэ мэдээлэл шаардлагатайг тэмдэглэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 4–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 265
Дотоод хяналтын тогтолцоог үнэлэх
Зөвхөн хувийн босго ашигласан нь өндөр суурьтай үед их мөнгөн зөрүүг үлдээж болно. Тайланг гараар бэлтгэдэг, хараат бус тулгалтгүй бол орхигдсон эсвэл буруу мэдээллийг нягтлах эрсдэлтэй.
Тайлангийн эх, шүүлтүүр, сарын нийт дүн, ерөнхий дэвтэр болон анхны борлуулалтын мэдээллийг тулгана. Сонгосон мөрүүдийн тооцоог дахин хийж, дутуу сар, буцаалт, давхар гүйлгээг шалгана.
Нягтлал материаллаг алдааг илрүүлэх нарийвчлалтай эсэхийг материаллаг байдал, дансны эрсдэл, мэдээллийн түвшин болон зөрүү судалсан баримтаар үнэлнэ. 160 саяын нөлөөг тоон босгогүйгээр эцэслэн дүгнэхгүй.
Зөвлөмжид хувь болон мөнгөн босгыг хослуулах, тайланг тулгах, нягтлалын үр дүнг баримтжуулах арга орно. Аудитад орлогын биет шинжилгээ, гүйлгээний сорил, тасалбар болголтын горим хэрэгтэй байж болно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 4–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 265
Технологи ашигласан байгууллагад тайлангийн эрсдэл зөвхөн дансны бичилтэд биш, өгөгдөл үүсэх, дамжих, өөрчлөгдөх, хадгалагдах шатанд бий болдог. Программ автоматаар тооцдог гэдэг нь үр дүн заавал зөв гэсэн үг биш. Буруу тохиргоо олон мянган гүйлгээнд ижил алдаа үүсгэж болно.
Мэдээллийн технологийн ерөнхий хяналт нь нэвтрэх эрх, программын өөрчлөлт, ажиллагаа болон холбогдох орчны найдвартай байдлыг дэмжинэ. Хэрэглээний хяналт нь тодорхой гүйлгээ, тооцоо, бүрэн боловсруулалтад чиглэнэ. Автомат үнэ тооцох, давхар дугаар хориглох, талбарын хязгаарлалт зэрэг нь хэрэглээний жишээ.
Аудитор ашиглах систем, интерфейс, цахим хүснэгт болон үйлчилгээ үзүүлэгчийг ойлгоно. Бүртгэлд дамжсан дүн анхны гүйлгээтэй таарч байгаа эсэх, эрхгүй өөрчлөлт хийж болох эсэхийг судална.
Биет горим дангаараа хангалтгүй нотолгоо өгөх орчинд холбогдох хяналтыг сорих шаардлага үүсч болно. Бүх автомат гүйлгээг баримтын цөөн сорилоор хаах нь мэдээллийн урсгалын эрсдэлийг орхих боломжтой.
Өгөгдөлд шинжилгээ хийхийн өмнө эхийн бүрэн ба зөв байдлыг шалгана. Хугацааны хязгаар, шүүлтүүр, валют, нэгж, хүчингүй болон буцаасан мөр, давхардал, нийт дүн, мөрийн тоо зэргийг ойлгоно. Файлын нэрийг итгэж авахын оронд тайлангийн эх болон тохиргоог баримтжуулна.
Нэвтрэх эрхийн үнэлгээнд ажлаас гарсан хэрэглэгч, администраторын эрх, үүрэг зөрчил, онцгой эрхийн ашиглалт чухал. Программ өөрчлөгдөхөд зөвшөөрөл, туршилт, үйлдвэрлэлийн орчинд шилжүүлсэн ажиллагааг судална.
Цахим хүснэгтэд томьёоны хуулалт, нуусан мөр, гар оруулга, холбоос, хувилбарын алдаа гарч болно. Томьёо болон нийт дүнг сорьж, эхтэй тулгаж, өөрчлөлтийн хамгаалалтыг үнэлнэ.
Хиймэл оюун ашигласан шинжилгээнд гаралтын тайлбар, өгөгдлийн нууцлал, алдааны боломж, хүнээр хянах ажиллагааг авч үзнэ. Автомат гарсан санал мэргэжлийн шүүн тунгаалт болон аудиторын хариуцлагыг орлохгүй. Хэвийн бус мөр нь зөрчил байж болох дохио; залилангийн шууд нотолгоо биш.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 4–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 330
Мэдээллийн технологи ба өгөгдлийн найдвартай байдал
| Шалгах хэсэг | Эрсдэл | Горимын жишээ |
|---|---|---|
Нэвтрэх эрх | Эрхгүй бичилт | Эрхийн жагсаалт ба лог нягтлах |
Өөрчлөлт | Буруу шинэ тохиргоо | Зөвшөөрөл туршилт шалгах |
Интерфейс | Дутуу давхар дамжуулалт | Хоёр системийн нийт дүн тулгах |
Хүснэгт | Томьёо гараар өөрчлөгдөх | Дахин тооцоо эхтэй тулгах |
Өгөгдлийн экспорт | Шүүлтүүрээр мөр хасах | Мөр ба дүнг эхтэй тулгах |
Хяналтын нотолгоог тухайн хугацаатай холбоно. Өнөөдрийн эрхийн жагсаалт бүх жилийн эрхийн өөрчлөлтийг харуулахгүй. Онцгой эрх хэзээ ашиглагдсан, ямар гүйлгээ өөрчилсөн, хэн хянасан гэдгийг судална.
Өгөгдлийн хуулгыг авч хадгалахдаа хувийн мэдээлэл болон нэвтрэх нууцыг шаардлагагүйгээр тараахгүй.
Файлын хяналт нь зөвхөн нууц үг биш. Орцын бүрэн байдал, боловсруулах тооцоо, гаралтын зөв байдал, өөрчлөлтийн эрх, нөөцлөлт болон хоёр системийн тулгалтыг хамтад нь авч үзнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 4–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 330
Мэдээллийн технологи ба өгөгдлийн найдвартай байдал
Саруул Худалдааийн кассын системд сарын борлуулалт 740 сая, ерөнхий дэвтэрт 718 сая байв. Дамжуулалтын логт нэг өдөр алдаа гарч, дахин дамжуулалт хийгдсэн гэж бичсэн боловч нийт мөрийн тулгалт алга.
Аудитор 22 саяын зөрүүг дангаар орлогын орхигдол гэж дүгнэхгүй. Буцаалт, шимтгэл, татварын ялгаа, цагийн бүс, давхар эсвэл дутуу гүйлгээг судална. Өдрийн дүнгээр задлаж зөрүү үүссэн цэгийг олно.
Анхны лог, кассын тайлан, дамжуулалтын бүртгэл, ерөнхий дэвтрийн мөрүүдийг тулгаж нэг өдрийн 24 сая дамжаагүй, өөр өдрийн 2 сая давхар дамжсан гэж тогтоожээ. Цэвэр зөрүү 22 боловч хоёр алдааны шалтгаан өөр.
Засварын дүнгээс гадна интерфейсийн хяналтын дутагдал, бусад өдрийн алдааны боломж болон төлөвлөсөн аудитын ажлын хангалтыг үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 4–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 330
Мэдээллийн технологи ба өгөгдлийн найдвартай байдал
Компанийн экспортолсон авлагын файл 3 200 мөртэй, нийт 860 сая. Ерөнхий дэвтэр 900 сая. Файлд хугацаа хэтрээгүй харилцагчид гэсэн шүүлтүүр байжээ. Аудитор файлыг бүх авлагын түүвэрт ашигласан.
1. Ямар гол асуудал үүссэн бэ?
2. Өмнөх түүвэр бүх авлагыг төлөөлөх үү?
3. Шинэ өгөгдөлд ямар тулгалт хийх вэ?
4. Түүврийн болон үнэлгээний ажлыг хэрхэн шинэчлэх вэ?
Нэмэлтээр системийн администраторын эрхтэй санхүүгийн ажилтан жилийн эцэст бичилт өөрчилсөн бол ямар баримт авахыг тодорхойл. Шинжилгээний программ зөв ажилласан ч эх файл буруу байвал үр дүн яагаад хангалтгүй болохыг тайлбарла.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 4–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 330
Мэдээллийн технологи ба өгөгдлийн найдвартай байдал
Олонлог бүрэн бус байсан тул түүвэр бүх авлагыг төлөөлөхгүй. Хугацаа хэтэрсэн авлагыг хассан нь үнэлгээний хамгийн эмзэг хэсгийг орхисон байж болно. Өмнөх ажилд найдсаар байхгүй; нөлөөг дахин үнэлнэ.
Бүрэн экспорт авч нийт дүнг 900 саяын ерөнхий дэвтэртэй тулгана. Хугацаа, валют, харилцагчийн код, буцаалт болон зээлийн үлдэгдлийг ойлгож, мөрийн тоо, давхардлыг шалгана. Түүврийн зорилго ба сонголтыг шинэчилж, хугацаа хэтэрсэн авлагыг зохистой хамруулна.
Администраторын өөрчлөлтөд эрх олголт, өөрчилсөн мөр, хуучин ба шинэ дүн, огноо, шалтгаан, зөвшөөрөл болон хяналтын логийг авна. Удирдлагын хяналтыг үл хэрэгсэх эрсдэлтэй холбоно.
Программын гаралт эхийн чанараас хамаарна. Хэрэгсэл арифметикийг зөв хийсэн ч дутуу өгөгдлөөс иж бүрэн дүгнэлт гаргаж чадахгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 4–5 дүгээр бүлэг; ISA 315 Revised 2019 ISA 330
Аудитын нотолгооны хангалт нь тоо хэмжээ, зохистой байдал нь хамаарал болон найдвартай чанарыг илэрхийлнэ. Эрсдэл өндөр бол илүү үнэмшилтэй нотолгоо шаардлагатай. Чанар муу баримтыг олноор цуглуулах нь үргэлж чанарын дутагдлыг нөхөхгүй.
Нотолгоо шалгах асуултад хамаарах ёстой. Банкны төлөлт гүйлгээ болсон талаар мэдээлэл өгч болох боловч зардал зөв хугацаанд, зөв ангиллаар туссан гэдгийг бүрэн нотлохгүй. Нэг баримтыг олон зорилгод ашиглавал зорилго бүрд ямар агуулга дэмжиж байгааг тайлбарлана.
Хөндлөнгийн, шууд аудитор олж авсан, баримтжуулсан мэдээлэл ерөнхийдөө илүү найдвартай байж болно. Гэвч эх сурвалж, нөхцөл, хяналт болон баримтын жинхэнэ байдлыг хамтад нь үнэлнэ. Найдвартай байдлын ерөнхий дүрмийг хатуу шатлал гэж үзэхгүй.
Эсрэг нотолгоо гарвал судална. Удирдлагын тайлбар болон гэрээ зөрөх, хоёр тайлангийн нийт дүн таарахгүй, хуулбар баримт өөрчлөгдсөн шинжтэй байх нь нэмэлт горимын үндэслэл болно.
Үзлэг нь баримт эсвэл биет хөрөнгө шалгах; ажиглалт нь бусдын гүйцэтгэж буй ажиллагааг харах; асуулга нь мэдээлэл авах; тулган баталгаажуулалт нь гуравдагч этгээдээс шууд хариу авах; дахин тооцоо нь арифметик шалгах; дахин гүйцэтгэх нь горим эсвэл хяналтыг өөрөө давтах ажил юм.
Шинжилгээний горимд санхүүгийн болон санхүүгийн бус мэдээллийн холбоог ашиглан хүлээлт боловсруулж зөрүүг судална. Хүлээлт нарийвчлалгүй, мэдээлэл найдвартай бус бол биет нотолгооны хүч сул байна.
Ажиглалтын үр дүн тухайн мөчийн ажиллагаанд хамаардаг. Тооллого харах нь бүх жилийн агуулахын хяналт тууштай байсан гэдгийг дангаараа нотлохгүй. Асуулгын хариуг шаардлагатай бусад нотолгоотой хослуулна.
Тулган баталгаажуулалтад аудитор хаяг, агуулга, илгээх болон хариу авах үйл явцыг хянана. Удирдлагаар дамжсан хариуг шууд хөндлөнгийн хариутай адилтгахгүй. Хариу ирээгүй үед зохих өөр горим, боломжгүй бол саналд үзүүлэх нөлөөг үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 500 ISA 501 ISA 505
Нотолгооны чанар ба шалгалтын горим
| Горим | Өгөх боломжит нотолгоо | Хязгаарлалт |
|---|---|---|
Бараа харах | Оршин байх нөхцөл | Өмчлөл үнэлгээ бүрэн биш |
Асуулга | Ойлголт тайлбар | Дангаараа хангалтгүй байж болно |
Банкны баталгаа | Үлдэгдэл зээл барьцаа | Зөв асуулт ба эх шаардлагатай |
Дахин тооцоо | Арифметикийн зөв байдал | Таамгийн зохистойг нотлохгүй |
Дахин гүйцэтгэх | Горимын үр дүн | Хамрах хугацааг анхаарна |
Горим бүрт ямар батламж дэмжигдэхийг нэрлэ. Хөрөнгө байгаа, компанийн өмч мөн, зөв үнэлэгдсэн гэсэн гурван асуулт өөр баримт шаардаж болно.
Мэдээллийг баталгаажуулахын өмнө ашиглах боломжтой хэлбэр, эхийн бүрэн ба зөв байдал, хүний өөрчлөлтийн боломжийг үнэлнэ.
Нотолгоог гарал үүслээр нь хатуу эрэмбэлэхийн оронд тухайн асуултад хамааралтай, найдвартай эсэхийг үнэлнэ. Бүртгэлийн нийт дүн таарсан ч бүртгэгдээгүй ажил гүйлгээ, давхардал, буруу хугацаа байж болно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 500 ISA 501 ISA 505
Нотолгооны чанар ба шалгалтын горим
Хүслэн Техник компанийн тоног төхөөрөмж 260 саяын үлдэгдэлтэй. Аудитор төхөөрөмжийг үйлдвэрт харав. Удирдлага үүгээр бүх зүйл батлагдсан гэж үзжээ.
Биет үзлэг нь оршин байгааг дэмжинэ. Өмчлөлд худалдан авах гэрээ, төлбөр, түрээс эсвэл барьцааны нөхцөл; үнэлгээнд анхны өртөг, элэгдэл, ашиглалтын хугацаа, үнэ цэнийн бууралтын шинж; толилуулгад дансны ангилал болон тодруулгыг шалгана.
Төхөөрөмж ажиллахгүй байвал ашиглалт болон нөхөгдөх үнэлгээнд нэмэлт асуудал үүснэ. Засварлах боломж, төлөвлөгөө, зардал, ирээдүйн ашиглалтын нотолгоог судална. Үзлэгээр дансны бүх үнэлгээг зөв гэж дүгнэхгүй.
Дахин тооцоогоор элэгдэл зөв гарсан ч ашиглалтын хугацааны таамаг зохистой эсэх үлдэнэ. Арифметик ба эдийн засгийн үндэслэлийг ялгах нь нотолгооны чанарыг зөв үнэлэхэд тусална.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 500 ISA 501 ISA 505
Нотолгооны чанар ба шалгалтын горим
Аудитор таван баримт авсан. Нэгдүгээрт удирдлагын бүх авлага төлөгдөнө гэсэн мэдэгдэл. Хоёрдугаарт харилцагчийн шууд баталгаажуулсан үлдэгдэл. Гуравдугаарт дараах банкны орлого. Дөрөвдүгээрт санхүүгийн ажилтны засварласан насжилтын хүснэгт. Тавдугаарт харилцагчийн дампуурлын тухай баримт.
1. Баримт бүр ямар асуудлыг дэмжиж эсвэл эргэлзүүлэхийг тайлбарла.
2. Баримтуудын зөрчлийг хэрхэн шийдэх вэ?
3. Үлдэгдэл баталгаажсан нь нөхөгдөх үнэлгээг бүрэн нотлох уу?
4. Насжилтын хүснэгтэд ямар шалгалт хийх вэ?
Найдвартай байдлыг эхийн нэрээр ганц эрэмбэлэхгүй; тухайн асуулттай хамаарах чанарыг хамт үнэл.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 500 ISA 501 ISA 505
Нотолгооны чанар ба шалгалтын горим
Удирдлагын мэдэгдэл хэрэгтэй байж болох боловч бусад нотолгоог орлохгүй. Шууд баталгаажуулалт авлагын үлдэгдэл, маргаанд мэдээлэл өгнө; төлөх чадварыг бүрэн нотлохгүй. Дараах банкны орлогыг яг тухайн авлагад холбож, буцаалт болон өөр гүйлгээтэй андуураагүйг шалгана.
Насжилтын хүснэгтийг анхны нэхэмжлэлийн огноо, төлбөр, гэрээний хугацаа, ерөнхий дэвтэртэй тулгана. Засварын шалтгаан болон хувилбарыг судална. Дампуурлын мэдээлэл үнэлгээний эсрэг нотолгоо тул нэхэмжлэлийн нөхөгдөх боломж, барьцаа, баталгааг нэмэлтээр үнэлнэ.
Баталгаажуулсан үлдэгдэлтэй ч төлөх чадваргүй бол үнэ цэнийн бууралт хэрэгтэй байж болно. Зөрчилтэй баримтыг таатай нэгийг сонгон хаахгүй. Нэмэлт мэдээлэл, шаардлагатай горим, дүгнэлтийн өөрчлөлтийг баримтжуулна.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 500 ISA 501 ISA 505
Хяналтын сорил нь хяналт материаллаг алдааг сэргийлэх, илрүүлэх, залруулахад үр нөлөөтэй ажилласан эсэхийг үнэлдэг. Биет горим нь батламжийн түвшний материаллаг алдааг илрүүлэхэд чиглэж, нарийвчилсан сорил болон биет шинжилгээний горимоос бүрдэнэ.
Хяналтад тулгуурлан биет ажлын хүрээг өөрчлөх эсвэл биет горим дангаараа хангалттай нотолгоо өгөхгүй бол холбогдох хяналтыг сорих шаардлагыг авч үзнэ. Хяналтын загварыг ойлгосон нь үйл ажиллагааны үр нөлөөг нотолсон гэсэн үг биш.
Үнэлсэн эрсдэлээс үл хамааран материаллаг гүйлгээний ангилал, дансны үлдэгдэл, тодруулгад биет горим хэрэгтэй. Хяналт сайн байлаа гээд бүх биет ажлыг арилгахгүй. Мэдэгдэхүйц эрсдэлд чиглэсэн хариуг тодорхой төлөвлөнө.
Горимын мөн чанар нь ямар ажил, хугацаа нь хэзээ, далайц нь хэр их ажил хийхийг илэрхийлнэ. Эрсдэл өндөр үед зөвхөн илүү олон баримт сонгохоос гадна илүү найдвартай эх, өөр хугацаа болон өөр горим хэрэгтэй байж болно.
Хяналтын сорилд асуулгыг баримтын үзлэг, ажиглалт эсвэл дахин гүйцэтгэхтэй хослуулна. Хэн хийсэн, хэр тууштай, ямар хугацаанд, ямар мэдээлэл ашигласан болон зөрүүг шийдсэн эсэхийг шалгана. Бүх жилийн тулгуурлалтад зөвхөн нэг өдрийн үзлэг хангалтгүй байж болно.
Завсрын үед ажил хийсэн бол жилийн эцэс хүртэлх үлдсэн хугацааг нөхөх горим шаардлагатай. Хяналт өөрчлөгдсөн эсэх, үлдсэн гүйлгээ, шинэ эрсдэл болон өөр нотолгоог үнэлнэ.
Хяналтын хазайлт болон биет сорилын буруу илэрхийллийг ялгана. Зөвшөөрөлгүй гүйлгээ нь хяналтын хазайлт боловч дүн нь зөв байж болно. Дүн буруу бол биет алдаа мөн байна. Хазайлтын шалтгаан, давтамж, бусад хяналт болон тулгуурлалтад нөлөөг үнэлнэ.
Биет горимын үр дүн анхны эрсдэлийн үнэлгээг няцааж болно. Олон алдаа илэрвэл нэмэлт сорил, хяналтын үнэлгээ, залилангийн боломж болон тайлангийн түвшний нөлөөг дахин авч үзнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 330
Хяналтын сорил ба биет горим
| Эрсдэл | Хяналтын сорил | Биет горим |
|---|---|---|
Зөвшөөрөлгүй худалдан авалт | Баталсан эрх ба баримт сорих | Гэрээ нэхэмжлэл төлбөр тулгах |
Давхар орлого | Давхар дугаарын хориг сорих | Давхардал ба гүйцэтгэл шалгах |
Банкны зөрүү | Тулгалтын хяналтыг дахин хийх | Дараах шийдэл үлдэгдэл шалгах |
Хуучирсан бараа | Насжилтын нягтлал сорих | Борлуулах үнэ үнэлэх |
Хоёр зорилготой сорил хийж болно, гэхдээ зорилго тус бүрийн сонголт, горим, дүгнэлтийг тодорхой бичнэ. Нэг нэхэмжлэлд зөвшөөрөл болон дүн шалгасан бол хоёр өөр үр дүн үүсч болно.
Төлөвлөгөөнд хяналт амжилтгүй бол ямар биет хариу хийхийг урьдчилан бодолцох нь хугацааны эрсдэлийг багасгана.
Нэг баримтаар хяналтын зөвшөөрөл болон гүйлгээний дүнг зэрэг шалгаж болно. Гэхдээ хоёр зорилгын сорилын сонголт, гүйцэтгэл, үр дүн, дүгнэлтийг тусад нь баримтжуулна.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 330
Хяналтын сорил ба биет горим
Ачит Нөөц компанийн худалдан авалтын 40 сорьцын 6-д зөвшөөрлийн нотолгоо байгаагүй. Гэхдээ нийлүүлсэн бараа, нэхэмжлэл, төлбөрийн дүн таарчээ.
Биет алдаа илрээгүй нь хяналт үр нөлөөтэй гэж үзэх үндэслэл биш. Зөвшөөрөл өөр хэлбэрээр өгөгдсөн эсэх, баримт хадгалалтын асуудал уу эсвэл хяналт гүйцэтгэгдээгүй юу гэдгийг судална. Хазайлтын давтамж болон шалтгааныг үнэлнэ.
Хэрэв хяналт ажиллаагүй гэж тогтоовол түүнд тулгуурлах төлөвлөгөөг өөрчилж, эрсдэлтэй худалдан авалт, нийлүүлэгчийн шинэчлэл, төлбөр болон холбоотой талын гүйлгээнд нэмэлт биет горим төлөвлөнө.
Бодлогын 6 ÷ 40 = 15 хувь нь ажигласан хазайлтын хувь. Энэ ганц дүнгээр статистикийн дээд хязгаар эсвэл бүх олонлогийн хяналт шууд үнэлэгдэхгүй. Сонголтын арга, түүврийн эрсдэл болон бусад нотолгоог хамт авч үзнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 330
Хяналтын сорил ба биет горим
Орлогын хяналтыг есдүгээр сар хүртэл сорьж үр нөлөөтэй гэж үзсэн. Аравдугаар сард шинэ системд шилжсэн бөгөөд жилийн орлогын 35 хувь сүүлийн гурван сард гарсан.
1. Өмнөх сорил жилийн эцэс хүртэлх тулгуурлалтад хангалттай юу?
2. Системийн өөрчлөлтөөс ямар мэдээлэл авах вэ?
3. Үлдсэн хугацаанд хийх хяналтын болон биет горим тус бүр нэрлэ.
4. Мэдэгдэхүйц эрсдэлтэй том гэрээнд зөвхөн ерөнхий орлогын харьцаа хийх нь хангалттай юу?
Төлөвлөгөөний мөн чанар, хугацаа, далайцыг тус бүрээр нь шинэчилж тайлбарла. Нэмэлт ажил нь өмнөх дүгнэлтийг сохроор сунгах биш гэдгийг харуул.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 330
Хяналтын сорил ба биет горим
Шинэ систем болон их хэмжээний үлдсэн гүйлгээ нь есдүгээр сарын нотолгоог шууд бүх жилд сунгах боломжгүй болгоно. Өөрчлөгдсөн хяналт, интерфейс, эрх, өгөгдөл шилжилт, тооцооллын тохиргоог ойлгож сорих хэрэгцээг үнэлнэ.
Үлдсэн хугацаанд шинэ хяналтын хэрэгжилт ба үр нөлөө, орлогын бүрэн дамжуулалт, давхар гүйлгээний хориг, зөвшөөрлийг шалгана. Биет ажилд том гэрээний гүйцэтгэл, жилийн эцсийн тасалбар болголт, буцаалт, авлага болон нарийвчилсан сорил орж болно.
Мэдэгдэхүйц эрсдэлд чиглэсэн горим хэрэгтэй. Зөвхөн биет горимд тулгуурлан хариулах тохиолдолд нарийвчилсан сорил оруулах шаардлагыг анхаарна. Ерөнхий харьцааны шинжилгээ ганцаараа бүх асуудлыг шийдэхгүй.
Шинэ төлөвлөгөө, өөрчлөлтийн шалтгаан, авсан нотолгоо болон дүгнэлтийг холбоотой баримтуудад тэмдэглэнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3–5 дүгээр бүлэг; ISA 330
Аудитын түүвэрлэлт нь олонлогийн бүх зүйлд бус заримд горим хийж, олонлогийн талаар үндэслэлтэй дүгнэлт гаргах арга. Сонгогдох боломж, олонлогийн тодорхойлолт, зорилго болон үнэлгээний арга чухал. Хамгийн том арван зүйл шалгасан нь үлдсэн бүх олонлогийг төлөөлөх түүвэртэй адил биш.
Олонлог нь шалгах зорилгод тохирсон, иж бүрэн байх ёстой. Бүртгэгдээгүй өр хайхдаа зөвхөн бүртгэлтэй өглөгөөс сонгох нь зорилгод хүрэхгүй. Дараах төлбөр, хүлээн авсан боловч нэхэмжлээгүй бараа болон нийлүүлэгчийн мэдээллийг ашиглана.
Статистикийн түүвэрт санамсаргүй сонголт болон магадлалын онолоор үр дүнг үнэлэх шинж орно. Статистикийн бус түүвэрт мөн үндэслэлтэй сонголт, түүврийн эрсдэлийн үнэлгээ хэрэгтэй. Аль алинд мэргэжлийн шүүн тунгаалт оролцоно.
Түүврийн хэмжээ эрсдэл, хүлээгдэж буй алдаа, тэвчиж болох алдаа эсвэл хазайлт, бусад нотолгоо болон шаардлагатай баталгаажуулалтаас хамаарна. Бүх ажилд нэг ижил тооны сорьц хэрэглэдэггүй.
Түүврийн эрсдэл нь түүврээс гарсан дүгнэлт бүх олонлогт горим хийсэн дүгнэлтээс өөр болох боломж. Түүврийн бус эрсдэл нь буруу горим сонгох, алдааг анзаарахгүй байх, үр дүнг буруу тайлбарлах зэрэг. Түүврийг томруулах нь бүх түүврийн бус эрсдэлийг шийдэхгүй.
Сонгосон зүйлд горим хийх боломжгүй бол тохирох өөр горим хэрэглэнэ. Тэр ч боломжгүй бол хяналтын сорилд хазайлт, нарийвчилсан сорилд буруу илэрхийлэл гэж авч үзэх шаардлагыг анхаарна. Тааламжгүй зүйлээ өөр сорьцоор сольж болохгүй.
Алдааны шалтгаан, шинж, бусад зүйлд хамаарах боломжийг судална. Онцгой тохиолдол гэж үзэхийн тулд олонлогийг төлөөлөхгүй гэдгийг өндөр итгэлтэй нотлох нэмэлт ажил хэрэгтэй.
Нарийвчилсан сорилын алдааг тохирсон аргаар олонлогт тарааж, түүврийн эрсдэлийг үнэлнэ. Хүлээгдсэнээс их алдаа гарвал хэмжээ, арга, бүлэглэлт, нэмэлт нотолгоо болон боломжит засварыг дахин үнэлнэ. Зөвхөн илэрсэн сорьцын алдааг засуулсан нь бүх олонлогийн асуудлыг хаахгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 530
Түүвэрлэлт ба үр дүнгийн үнэлгээ
| Хүчин зүйл өөрчлөгдөх | Ерөнхий нөлөө |
|---|---|
Шаардлагатай итгэл нэмэгдэх | Түүвэр өсөх хандлагатай |
Хүлээгдэж буй алдаа нэмэгдэх | Түүвэр өсөх хандлагатай |
Тэвчиж болох алдаа өсөх | Түүвэр буурах хандлагатай |
Бусад зохистой нотолгоо нэмэгдэх | Түүвэр буурч болох |
Ижил шинжтэй бүлэглэх | Үр ашиг сайжирч болох |
Энэ хүснэгт нь арга бүрд ижил томьёо гэсэн үг биш. Сонголтын дизайн, мөнгөн нэгжийн эсвэл нэгжийн түүвэр, хяналтын зорилго болон олонлогийн тархалт нөлөөлнө.
Том, эрсдэлтэй зүйлсийг тусгайлан бүхэлд нь шалгаад үлдсэн олонлогоос түүвэр сонгож болно. Тусгай сонголтын үр дүнг үлдсэн олонлогт автоматаар тараахгүй.
Их дүнтэй бүх зүйл шалгасан нь үлдсэн жижиг зүйлсийг төлөөлөх түүвэр биш. Тусгай сонголтын үр дүнг үлдсэн олонлогт механикаар тараахгүй; сонголтын зорилго ба төлөөлөх боломжийг тодорхойлно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 530
Түүвэрлэлт ба үр дүнгийн үнэлгээ
Ижил шинжтэй нэхэмжлэлийн олонлогийн дансны дүн 1 200 сая. Сургалтын харьцааны аргаар 120 саяын сорьцод 3 саяын хэтрүүлэлт илэрсэн гэж үзье. Тараасан алдаа 3 ÷ 120 × 1 200 = 30 сая болно.
Энэ нь арга тайлбарласан тооцоо; бодит үнэлгээнд сонголтын арга, бүлэглэлт, түүврийн эрсдэл болон бусад нотолгоо орно. 30 саяыг яг батлагдсан бүх алдаа гэж үзэхгүй. Тэвчиж болох алдаа 28 сая бол нэмэлт ажиллагаа шаардлагатайг харуулна.
Гурван саяын нэг алдааг удирдлага засуулсан ч олонлогийн бусад алдааны боломж үлдэнэ. Шалтгаан нь нэг тохиргооны алдаа бол ижил шинжтэй бүх гүйлгээг судлах шаардлагатай байж болно.
Алдааг онцгой гэж үзсэн бол зөвхөн удирдлагын тайлбар хангалтгүй. Тухайн нөхцөл давтагдаагүй, бусад олонлогт хамаарахгүйг нотлох ажил хэрэгтэй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 530
Түүвэрлэлт ба үр дүнгийн үнэлгээ
Сургалтын олонлог 900 сая, сорьцын дансны дүн 90 сая, илэрсэн хэтрүүлэлт 1.8 сая. Харин тусгайлан бүхэлд нь шалгасан том гүйлгээний хэсэг 300 сая бөгөөд үүнд 5 саяын батлагдсан алдаа байна.
1. Үлдсэн 900 саяын олонлогт харьцааны аргаар алдааг тараа.
2. Тусгай хэсгийн алдааг хэрхэн нэгтгэх вэ?
3. 20 саяын тэвчиж болох алдаатай харьцуулахад юуг анхаарах вэ?
4. Хариу ирээгүй баталгаажуулалтын сорьцыг шууд өөр зүйлээр сольж болох уу?
Нийт 1 200 саяын бүх дүнд нэг харьцааг хэрэглэхгүй. Хоёр хэсгийн сонголтын зорилго болон арга ялгаатайг тайлбарла.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 530
Түүвэрлэлт ба үр дүнгийн үнэлгээ
Үлдсэн олонлогийн тараасан алдаа 1.8 ÷ 90 × 900 = 18 сая. Тусгайлан шалгасан хэсгийн батлагдсан 5 саяыг тусад нь нэмбэл нийт үнэлгээний нэг бүрэлдэхүүн 23 сая болно. 5 саяыг дахин харьцаагаар тараахгүй.
23 сая нь 20 саяын тэвчиж болох алдаанаас давж байгаа бөгөөд түүврийн эрсдэл, бусад нотолгоо, алдааны шалтгаан, засвар болон нэмэлт сорилыг үнэлнэ. Энэ сургалтын арифметик эцсийн саналын бүх шийдвэрийг орлохгүй.
Хариу ирээгүй сорьцод тохирох өөр горим хийнэ. Боломжгүй зүйлээ өөр сорьцоор солих нь сонголтыг хазайлгаж болно. Банкны дараах орлого, хүргэлт, гэрээ, бүртгэл зэрэг тухайн зорилгод тохирох баримтыг судална.
Бататгал: олонлогийг зөв тогтоох, сорьцыг зөв сонгох, алдааг зөв үнэлэх гэсэн гурван алхам тус бүр чухал.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 дүгээр бүлэг; ISA 530
Шинжилгээний горим нь мэдээллийн боломжит холбоог ашиглан хүлээлт боловсруулж, бодит дүнтэй харьцуулан, хэвийн бус зөрүүг судлах арга. Аудитын эхэнд эрсдэлийг таних, гүйцэтгэлд биет нотолгоо авах, төгсгөлд тайлан бүхэлдээ ойлголттой нийцэж байгаа эсэхийг үнэлэх өөр зорилгоор хэрэглэнэ.
Биет шинжилгээнд шалгах батламж, мэдээллийн найдвартай байдал, хүлээлтийн нарийвчлал, судлах зөрүүний босго чухал. Өнгөрсөн жилтэй ойролцоо байна гэсэн ерөнхий ажиглалт хүчтэй биет нотолгоо болж чадахгүй.
Санхүүгийн бус мэдээлэл ашигтай. Түрээсийн талбай, сарын үнэ, ашигласан хугацаагаар орлого тооцож болно. Үйлдвэрлэсэн хэмжээ, нэгжийн түүхий эд, цалингийн тоо, зээлийн үлдэгдэл, хүүний хувь зэрэг нь хүлээлтийн суурь болж чадна.
Харьцааны сайн эсвэл муу түвшинг бүх салбарт нэг тогтмол нормоор үнэлэхгүй. Бизнесийн онцлог, улирал, гэрээ, тайлагналын бодлого болон өгөгдлийн ижил байдлыг судална. Шинжилгээ нь асуултыг чиглүүлдэг; эцсийн хариуг нотолгоо өгдөг.
Хэвтээ шинжилгээ хугацааны өөрчлөлт, босоо шинжилгээ нийт дүнд эзлэх бүтцийг харуулна. Эргэлтийн харьцаа, авлагын хоног, барааны хоног, нийт ашгийн хувь, өрийн харьцаа зэрэг нь эрсдэл танихад тусална. Дундаж үлдэгдэл болон хугацааны ижил байдлыг анхаарна.
Авлагын хоногийг дундаж худалдааны авлага ÷ зээлийн борлуулалт × хоног гэж тооцож болно. Зээлийн борлуулалтын мэдээлэлгүй үед нийт борлуулалтыг орлуулбал тайлбарын хязгаарлалтыг тэмдэглэнэ. Татвар орсон авлага болон татваргүй борлуулалт холих нь харьцааг гажуулна.
Зөрүүг судлахад удирдлагаас тайлбар авч, түүнд тохирох нотолгоо шаардана. Үнэ өссөн гэвэл үнэ, хэмжээ, гэрээ, буцаалтын өөрчлөлтийг задлана. Ерөнхий тайлбар арифметиктай нийцэж байна уу гэдгийг шалгана.
Босгыг хүлээлтийн нарийвчлал болон материаллаг байдалтай уялдуулна. Хэт өргөн босго материаллаг алдааг нуун үлдээж болно. Шинжилгээ тохирохгүй нөхцөлд нарийвчилсан сорил эсвэл өөр нотолгоо хэрэгтэй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 ба 8 дүгээр бүлэг; ISA 520 ISA 315 ISA 330
Шинжилгээний горим ба санхүүгийн харьцаа
| Үзүүлэлт | Тооцоо | Аудитын асуулт |
|---|---|---|
Нийт ашгийн хувь | Нийт ашиг ÷ орлого | Өртөг орлого тасалбар зөв үү |
Авлагын хоног | Дундаж авлага ÷ зээлийн орлого × 365 | Төлөлт удааширсан уу |
Барааны хоног | Дундаж бараа ÷ борлуулалтын өртөг × 365 | Нөөц хуучирсан уу |
Урсгал харьцаа | Эргэлтийн хөрөнгө ÷ богино өр | Ангилал ба мөнгөн чадвар зөв үү |
Харьцаанд нэгж, эх, хугацаа, дундаж үлдэгдлийн арга ижил байх ёстой. Нийт хөрөнгө эсвэл орлого өсөх нь заавал сайжрал гэсэн үг биш; буруу илэрхийлэл эсвэл бизнесийн өөрчлөлт байж болно.
Шинжилгээний баримтад хүлээлт, ашигласан өгөгдөл, тооцоо, босго, бодит зөрүү, авсан тайлбар, батлах баримт болон дүгнэлт байна.
Шинжилгээнд нийт ашиг, авлагын хоног, барааны эргэлт, өртгийн бүтэц зэргийг бизнесийн бодит нөхцөлтэй холбож тайлбарлана. Менежерийн тайлангийн мэдээллийг ашиглахын өмнө эх, бүрэн байдал, давтамж, нарийвчлалыг шалгана.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 ба 8 дүгээр бүлэг; ISA 520 ISA 315 ISA 330
Шинжилгээний горим ба санхүүгийн харьцаа
Цэлмэг Түрээс компани 1 600 м² талбайг сарын нэг м² нь 0.018 саяын үнээр бүтэн жил түрээслүүлжээ. Сургалтын нөхцөлд ашиглалт бүх сар 90 хувь, үнэ өөрчлөгдөөгүй, хөнгөлөлтгүй гэж үзвэл хүлээгдсэн орлого 1 600 × 0.018 × 12 × 0.90 = 311.04 сая.
Бүртгэсэн орлого 337 сая бол зөрүү 25.96 сая. Аудитор талбай, ашиглалт, үнэ, хугацаа, нэмэлт үйлчилгээ болон гэрээний өөрчлөлтийг баталгаажуулна. Хүлээлтийн орц буруу байвал шууд алдаа гэж дүгнэхгүй.
Гэрээний баримтаар нэмэлт агуулахын орлого 18 сая батлагдсан бол үлдсэн зөрүү 7.96 сая. Үүнийг урьдчилан тогтоосон судлах босго болон хүлээлтийн нарийвчлалтай харьцуулна. Шаардлагатай бол нарийвчилсан сорил хийнэ.
Нотолгоо нь тооцооны хариунаас гадна орцын найдвартай байдлаас хамаардаг.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 ба 8 дүгээр бүлэг; ISA 520 ISA 315 ISA 330
Шинжилгээний горим ба санхүүгийн харьцаа
Сургалтын компанийн жилийн зээлийн борлуулалт 3 650 сая, эхний авлага 280 сая, эцсийн авлага 450 сая. Өмнөх жилийн авлагын хоног 25 байв. Борлуулалтын өртөг 2 400 сая, дундаж бараа 360 сая.
1. Авлагын хоногийг тооц.
2. Барааны хоногийг тооц.
3. Авлагын хоногийн өөрчлөлтийн гурван боломжит тайлбар бич.
4. Тайлбар бүрд авах баримт сонго.
5. Орлого 20 хувь өссөн боловч нийт ашгийн хувь 18-аас 29 болсон бол ямар данс, батламжийг судлах вэ?
Салбарын тогтмол зөв харьцаа таамгаар өгөхгүй. Тооцооны дараа эрсдэлийг тайлбарла.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 ба 8 дүгээр бүлэг; ISA 520 ISA 315 ISA 330
Шинжилгээний горим ба санхүүгийн харьцаа
Дундаж авлага (280 + 450) ÷ 2 = 365 сая. Авлагын хоног 365 ÷ 3 650 × 365 = 36.5 хоног. Барааны хоног 360 ÷ 2 400 × 365 = 54.75 хоног.
Авлагын хоног өсөхөд зээлийн хугацаа сунгах, төлөлт удаашрах, жилийн эцсийн борлуулалт нэмэгдэх, буруу орлого эсвэл авлагын үнэлгээ нөлөөлж болно. Гэрээ, насжилт, дараах төлөлт, буцаалт болон тасалбар болголтын баримтыг судална.
Нийт ашгийн хувь огцом өсөхөд үнэ, бүтээгдэхүүний бүтэц, хөнгөлөлт, өртгийн буруу хуваарилалт, бүртгэгдээгүй худалдан авалт эсвэл орлогын хэтрүүлэлт байж болно. Орлогын тохиолдол, тасалбар, өртөг ба өглөгийн иж бүрэн байдлыг холбож шалгана.
Эдгээр харьцаа эрсдэлийн дохио болохоос алдааны батлагдсан хэмжээ биш. Нэмэлт нотолгоогүйгээр засварын дүн гаргахгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 2–3 ба 8 дүгээр бүлэг; ISA 520 ISA 315 ISA 330
Борлуулалтын орчилд захиалга, гэрээ, зээл зөвшөөрөх, бараа хүргэх эсвэл үйлчилгээ гүйцэтгэх, нэхэмжлэх, авлага бүртгэх, мөнгө авах, буцаалт ба хөнгөлөлт орно. Эдгээрийн огноо ижил байх албагүй. Орлогыг зөвхөн мөнгө орсон эсвэл нэхэмжлэл бичсэн өдрөөр автоматаар тодорхойлохгүй.
Тайлагналын мөрдөх үзэл баримтлалын орлого хүлээн зөвшөөрөх шалгуурыг ойлгоно. IFRS 15 хэрэглэж байгаа жишээнд гэрээ, гүйцэтгэлийн үүрэг, хэлцлийн үнэ, хуваарилалт болон үүрэг хангагдсан хугацааг авч үзнэ. Өөр үзэл баримтлалд холбогдох шаардлагыг тусад нь шалгана.
Орлогын тохиолдол, иж бүрэн байдал, үнэн зөв байдал, тасалбар болголт, ангилал ба тодруулга чухал. Борлуулалтын хэтрүүлэлт нь авлага, ашиг, татвар болон гэрээний үзүүлэлтэд нөлөөлж болно.
Буцаалт, хөнгөлөлт, хувьсах төлбөр, олон хэсэгт гэрээ, агент эсвэл үндсэн талын байр суурь, гэрээний өөрчлөлт зэрэг нь энгийн нэхэмжлэлийн сорилоос илүү ойлголт шаардана.
Орлогын аудитад гэрээний бодит нөхцөл болон гүйцэтгэлийн нотолгоог тулгана. Хүргэлтийн баримт, хүлээн авах акт, үйлчилгээний тайлан, төлбөрийн нөхцөл, буцаалтын эрх, дараах зөрчил зэргийг судална. Бүртгэлээс баримт руу болон эхээс бүртгэл рүү хоёр чиглэл шаардлагатай байж болно.
Жилийн эцсийн хил орчмын гүйлгээг орлого, бараа, өртөгтэй хамт шалгана. Борлуулалтыг буруу үед бүртгэхэд өртөг мөн буруу үед туссан байж болно. Дараах буцаалт, кредит нэхэмжлэл, цуцалсан захиалгыг орхихгүй.
Аналитикт бүтээгдэхүүн, сар, салбар, үнэ, хэмжээ, нийт ашгийн хувь болон мөнгөн урсгалыг задлана. Их орлого, сул мөнгөн урсгал нь нэмэлт судлах шалтгаан байж болно.
Том гэрээнд бүх баримтыг нэг бүрчлэн шалгаж, үлдсэн олонлогоос тохирсон сонголт хийнэ. Том зүйл зөв байсан нь үлдсэн бүх гүйлгээ зөв гэдгийг батлахгүй. Буцаалтын өгөгдөл бүрэн дамжсан эсэхийг хяналт ба биет горимоор үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 6 дүгээр бүлэг; ISA 315 ISA 330 ISA 240 IFRS 15
Орлого ба борлуулалтын орчил
| Эрсдэл | Батламж | Горим |
|---|---|---|
Гүйцэтгэлгүй нэхэмжлэл | Тохиолдол | Гэрээ акт хүргэлт тулгах |
Дутуу бүртгэсэн борлуулалт | Иж бүрэн байдал | Ачих баримтаас дэвтэр рүү |
Буруу үнэ хөнгөлөлт | Үнэн зөв | Гэрээ ба тооцоог дахин хийх |
Жилийн хил буруу | Тасалбар | Хил орчмын гүйлгээ шалгах |
Буцаалт орхигдох | Үнэлгээ иж бүрэн | Дараах кредит акт судлах |
Аудитын зорилго бүрд эхийн дараалал ялгаатай. Орлогыг хэтрүүлсэн эрсдэлд бүртгэсэн мөрөөс гүйцэтгэл рүү; дутуу орлогын эрсдэлд гүйцэтгэлийн эхээс бүртгэл рүү мөрдөнө.
Санхүүгийн тайлан дахь гэрээний үлдэгдэл, орлогын төрөл, чухал шүүн тунгаалт болон холбогдох тодруулгыг мөрдөх үзэл баримтлалтай тулгана.
Захиалга, зээлийн зөвшөөрөл, ачилт, нэхэмжлэл, орлого, буцаалтын дарааллыг холбож шалгана. Борлуулалтын хэсэг үнэ тогтоох, авлага бүртгэх, мөнгө хүлээн авах бүх эрхтэй бол үүрэг салгах асуудал үүснэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 6 дүгээр бүлэг; ISA 315 ISA 330 ISA 240 IFRS 15
Орлого ба борлуулалтын орчил
Өрнөл Сервис арван хоёрдугаар сарын 28-нд 96 саяын үйлчилгээний нэхэмжлэл бичиж бүх орлогыг бүртгэжээ. Гэрээний нөхцөлд нэг удаагийн үйлчилгээ бүрэн дуусч захиалагч хүлээн авсан үед үүрэг хангагдана гэж бодлогод өгсөн. Хүлээн авах акт дараа оны нэгдүгээр сарын 12-нд гарсан.
Сургалтын нөхцөлөөр арван хоёрдугаар сарын эцэст орлого хүлээн зөвшөөрөх шалгуур хангагдаагүй тул 96 саяын орлого ба холбогдох авлагыг засах шаардлагатай. Урьдчилгаа мөнгө авсан бол түүний ангиллыг тусад нь үнэлнэ.
Бодит ажилд актын огноо ганцаараа шийдвэрийн шалгуур биш. Үйлчилгээний шинж, хугацааны турш гүйцэтгэгдэх эсэх, гэрээний эрх болон бодит гүйцэтгэлийг судална. Энэ жишээ зориуд нэг удаагийн хангалтын нөхцөл өгсөн.
Алдааны нөлөөг орлого, авлага, гэрээний үлдэгдэл, ашиг болон бусад гүйлгээнд давтагдсан боломжтой холбож үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 6 дүгээр бүлэг; ISA 315 ISA 330 ISA 240 IFRS 15
Орлого ба борлуулалтын орчил
Цагаан Сувд худалдааны компани жилийн эцэст 72 саяын барааг борлуулалт болгосон. Бодлогын нөхцөлд бараа хүргэгдэж захиалагч хүлээн авсан үед хяналт шилжинэ. Бараа нэгдүгээр сарын 4-нд хүрсэн. Өртөг 46 саяыг мөн арван хоёрдугаар сард хассан. Урьдчилгаа 20 саяыг өмнө авсан.
1. Орлого, авлага, бараа, өртөг, урьдчилгааны аль дансанд засвар хэрэгтэй вэ?
2. Ашигт үзүүлэх цэвэр нөлөөг тооц.
3. Ямар баримт авах вэ?
4. Дараах буцаалтын жагсаалтыг шалгах зорилгыг тайлбарла.
Татварын нөлөөг бодлогод тооцохгүй. Авлага болон урьдчилгааны бүртгэлийн бодит бичилтийг ойлгосны дараа засварыг тодорхойл.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 6 дүгээр бүлэг; ISA 315 ISA 330 ISA 240 IFRS 15
Орлого ба борлуулалтын орчил
Орлого 72 саяыг буцааж, барааны 46 саяыг сэргээж, борлуулалтын өртгийн 46 саяыг буцаана. Ашиг 72 − 46 = 26 саяар хэтэрсэн. Урьдчилгаа 20 сая нь нөхцөлд орлого болоогүй тул гэрээний өр эсвэл тохирох урьдчилгаа ангилалд хэвээр байна.
Хэрэв бүртгэлд урьдчилгааг хааж үлдсэн 52 саяыг авлага болгосон бол авлага 52 саяыг буцааж, 20 саяын урьдчилгааны өрийг сэргээх байдлаар засварлана. Бодит журналын бичилтийг үзэхгүйгээр нэг дансны засварыг таамгаар хийхгүй.
Гэрээ, хүргэлтийн нөхцөл, тээврийн баримт, хүлээн авах баталгаа, банкны орлого болон жилийн эцсийн агуулахын бүртгэлийг судална. Дараах буцаалт нь орлогын бодит байдал, үнэлгээ, тасалбар болголт болон буцаалтын тооцоог шалгахад тусална.
Бодлогын нөхцөл бүх гэрээнд ижил үйлчлэх дүрэм биш; хяналт шилжих бодит нөхцөлийг ажил тус бүрд үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 6 дүгээр бүлэг; ISA 315 ISA 330 ISA 240 IFRS 15
Мөнгө завшилтад өртөх боломжтой, олон орчилтой холбогддог данс. Касс, банк, мөнгөтэй адилтгах хөрөнгө, хязгаарлагдсан мөнгө, гадаад валют болон шилжүүлгийн тасалбар болголтыг ойлгоно. Банкны дансны жагсаалт иж бүрэн эсэх нь үлдэгдэл зөв эсэхээс тусдаа асуудал.
Оршин байх, эрх, иж бүрэн байдал, үнэлгээ, ангилал болон тодруулгыг шалгана. Банкны баталгаажуулалт зөвхөн дансны үлдэгдэл бус зээл, баталгаа, барьцаа, хязгаарлалтад мэдээлэл өгч болно. Асуултын хамрах хүрээ болон хариуг хянах хэрэгтэй.
Банкны тулгалт банкны дүн ба бүртгэлийн дүнгийн ялгааг тайлбарлана. Замд яваа орлого, төлөгдөөгүй чек, шимтгэл, хүү, буруу бичилт зэрэг өөр шинжтэй зөрүү байна. Нэрийг нь бичсэнээр зөрүү батлагдахгүй; дараах шийдэл, эх баримтыг шалгана.
Бэлэн мөнгө тоолох үед хадгалсан хөрөнгийн бусад хэлбэр, өрийн бичиг, кассын баримтыг мөнгө гэж буруу тооцсон эсэхийг анхаарна. Тооллого удирдлагын хариуцлагыг орлохгүй.
Банкны бүх дансыг гэрээ, төлбөр, ерөнхий дэвтэр, банкны хураамж болон удирдлагын мэдээллээр судална. Хаасан, хөдөлгөөнгүй, бага үлдэгдэлтэй данс ч иж бүрэн байдлын зорилгод хамаарч болно. Нуугдсан өр эсвэл хязгаарлалт үлдэгдэлгүй данстай холбоотой байж болно.
Тулгалтыг дахин тооцоолж, банкны баталгаа ба хуулгатай, бүртгэлтэй тулгана. Удаан шийдэгдээгүй тохируулах зүйлд анхаарч, дараах банкны хөдөлгөөнөөр шалгана. Дараах орлого өөр гүйлгээтэй холилдоогүйг тогтооно.
Данс хоорондын шилжүүлгийн хоёр талын огноог шалгана. Нэг банкнаас гарлагад бүртгээгүй боловч нөгөөд орлого бүртгэсэн бол мөнгийг давхар харуулах боломжтой. Жилийн хил орчмын шилжүүлгийг хамтад нь үнэлнэ.
Гадаад валютын үлдэгдлийн дүн, хэрэглэсэн ханш, ханшийн зөрүү болон хязгаарлагдсан мөнгөний толилуулгыг мөрдөх үзэл баримтлалтай тулгана. Богино хугацааны бүх хадгаламжийг мөнгөтэй адилтгах хөрөнгө гэж автоматаар ангилахгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 6 дүгээр бүлэг; ISA 500 ISA 505 ISA 330
Мөнгө ба банкны үлдэгдэл
| Асуудал | Шалгах нотолгоо | Дүгнэх асуулт |
|---|---|---|
Банкны үлдэгдэл | Шууд баталгаа хуулга | Бодит бөгөөд эрхтэй юу |
Замд яваа орлого | Дараах орлого эх баримт | Зөв хугацаанд туссан уу |
Хуучин төлөгдөөгүй зүйл | Дараах шийдэл гэрээ | Бүртгэлийн засвар хэрэгтэй юу |
Хязгаарласан мөнгө | Гэрээ банкны нөхцөл | Ангилал тодруулга зөв үү |
Валют | Ханш эх валютын дүн | Үнэлгээ зөв үү |
Тулгалтын бүх зүйл дээр нэг ижил горим хийхгүй. Банкны алдаа, компанийн алдаа, хугацааны ялгаа өөр өөр засвар шаардана.
Кассын тооллогын баримтад огноо, цаг, нэр төрөл, дүн, хариуцагч, тооллогын дараах хөдөлгөөн болон зөрүүний тайлбарыг тэмдэглэнэ.
Мөнгө хүлээн авах, авлага бууруулах, банканд тушаах ажлыг нэг хүн дангаар хянавал төлбөрийг нэг харилцагчаас нөгөөд шилжүүлэн нуух боломжтой. Тушаалтын огноо, төлөгч, авлагын хаалтыг эх баримтаар тулгана.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 6 дүгээр бүлэг; ISA 500 ISA 505 ISA 330
Мөнгө ба банкны үлдэгдэл
Банкны хуулгын үлдэгдэл 154 сая. Замд яваа орлого 12, төлөгдөөгүй чек 7 сая. Банкны талаас тохируулсан дүн 154 + 12 − 7 = 159 сая. Бүртгэлийн үлдэгдэл 161 сая, банкны шимтгэл 2 сая бүртгэлгүй.
Бүртгэлийн тохируулсан дүн 161 − 2 = 159 сая тул арифметик таарч байна. Гэхдээ замд яваа 12 сая болон чекийн 7 сая дараа нь бодитоор шийдэгдсэн эсэхийг шалгах хэрэгтэй. Тулгалт таарсан нь бүх зүйл жинхэнэ гэсэн баталгаа биш.
Банкны шимтгэлийг 2 саяын зардал ба мөнгөний бууралтаар засна. Хэрэв 12 саяын орлого дараа нь ороогүй бол түүнийг хугацааны ялгаа гэж хаахгүй, эх баримт болон авлагын холбоог судална.
Банкны баталгаа барьцаанд тавьсан 40 саяын хадгаламж илрүүлбэл дансны нийт дүнгээс гадна ангилал, хязгаарлалтын тодруулгыг үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 6 дүгээр бүлэг; ISA 500 ISA 505 ISA 330
Мөнгө ба банкны үлдэгдэл
Банкны дүн 208 сая, замд яваа орлого 18, төлөгдөөгүй төлбөр 11 сая. Бүртгэлийн дүн 218 сая, банкны хүү 1 сая болон шимтгэл 4 сая бүртгэлгүй.
1. Хоёр талаас тохируулсан дүнг тооц.
2. Бүртгэлд хийх засварыг нэрлэ.
3. Замд яваа орлогын 6 сая дараах хуулгад байхгүй бол ямар ажил хийх вэ?
4. Нэгдүгээр сарын 2-нд орлого болсон данс хоорондын шилжүүлгийг эх данснаас нэгдүгээр сарын 3-нд гарлага болгосон бол жилийн эцсийн шалгалтад юу анхаарах вэ?
Бодлогын дүнг сая төгрөгөөр хэрэглэ. Тулгалт таарсан гэсэн ганц дүгнэлтээр хариугаа дуусгахгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 6 дүгээр бүлэг; ISA 500 ISA 505 ISA 330
Мөнгө ба банкны үлдэгдэл
Банкны тохируулсан дүн 208 + 18 − 11 = 215 сая. Бүртгэлийн тохируулсан дүн 218 + 1 − 4 = 215 сая. Хүүний орлого ба мөнгө 1 саяар өсч, шимтгэлийн зардал 4 саяар өсч мөнгө буурна.
6 саяын орлого ороогүй бол кассын орлого, депозитын баримт, банкны дараах мэдээлэл, харилцагчийн төлбөр болон авлагын бүртгэлийг шалгана. Хугацааны ялгаа эсвэл алдаа, завшилт эсэхийг нотолгоогоор тогтооно.
Шилжүүлгийн хоёр талд банкны бодит огноо, бүртгэлийн огноо, жилийн эцсийн үлдэгдэлд нөлөөлсөн эсэхийг судална. Өгсөн нэгдүгээр сарын огноо дангаараа арван хоёрдугаар сарын мөнгийг давхар бүртгэсэн гэдгийг батлахгүй; хил орчмын эх баримт хэрэгтэй.
Зөв тулгалт нь арифметик, жинхэнэ байдал, хугацаа болон дараах шийдэл гэсэн холбоотой үнэлгээг шаарддаг.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 6 дүгээр бүлэг; ISA 500 ISA 505 ISA 330
Худалдан авалтын орчил хэрэгцээ тодорхойлох, нийлүүлэгч сонгох, захиалах, хүлээн авах, нэхэмжлэл шалгах, өглөг бүртгэх, төлбөр хийх алхмуудтай. Нэг баримтын огноо бүх алхмыг илэрхийлэхгүй. Бараа хүлээн авсан ч нэхэмжлэл ирээгүй, эсвэл төлбөр хийсэн ч үйлчилгээ гүйцэтгээгүй байж болно.
Өглөгийн аудитад иж бүрэн байдал онцгой ач холбогдолтой. Удирдлага өр болон зардлыг орхих замаар ашиг, төлбөрийн чадварыг сайжруулж харагдуулах боломжтой. Зөвхөн бүртгэлтэй өглөгөөс баримт шалгах нь бүртгэгдээгүй өрийг хайх зорилгод хангалтгүй.
Нийлүүлэгчийн бүртгэл, хүлээн авсан баримт, дараах төлбөр, төлөгдөөгүй нэхэмжлэл, гэрээ, баталгаажуулалт болон бусад гаднын мэдээллийг ашиглана. Бараа, өртөг, зардал, хөрөнгө, урьдчилгаа болон өглөг хоорондын холбоог ойлгоно.
Гурван баримтын тулгалт нь захиалга, хүлээн авалт, нэхэмжлэлийн дүн ба нөхцөлийг холбодог хяналт. Гэвч баримт зохиомол эсвэл эрх нэг хүнд төвлөрсөн бол нэмэлт эрсдэл хэвээр байна.
Бүртгэгдээгүй өр хайхдаа тайлангийн дараах төлбөрийг сонгож, аль хугацааны бараа эсвэл үйлчилгээнд хамаарч байгааг тогтооно. Банкнаас гарсан огноо бус, үүрэг үүссэн бодит нөхцөл чухал. Дараах бүх төлбөр өмнөх жилийн өр биш.
Хүлээн авсан боловч нэхэмжлээгүй бараа, гэрээт үйлчилгээ, түрээс, урамшуулал болон хуримтлагдсан зардлыг судална. Нийлүүлэгчийн хуулга болон компанийн бүртгэл таарахгүй бол хугацааны ялгаа, буцаалт, маргаан эсвэл орхигдлыг ялгана.
Төлбөрийн сорилд дансны эзэмшигч, зөвшөөрөл, давхар нэхэмжлэл, нийлүүлэгчийн өөрчлөлт, банкны дүн болон бүртгэлийн ангиллыг шалгана. Ерөнхийдөө хүчинтэй нэхэмжлэл байгаа нь бараа хүлээн авсан эсвэл зардал компанид хамаарсан гэдгийг бүрэн нотлохгүй.
Жилийн эцсийн тасалбар болголтыг бараа ба өглөгөөр хамт үнэлнэ. Бараа бүртгэлгүй боловч өглөг бүртгэсэн, эсвэл эсрэг байдал байж болно. Өртөгт эсвэл зардалд үзүүлэх нөлөө тухайн хөрөнгө ашиглагдсан эсэхээс хамаарна.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 7 дүгээр бүлэг; ISA 315 ISA 330 ISA 500
Худалдан авалт ба өглөгийн иж бүрэн байдал
| Эх мэдээлэл | Шалгах холбоо | Зорилго |
|---|---|---|
Дараах төлбөр | Хүлээн авалт гэрээ бүртгэл | Өрийн орхигдол хайх |
Нийлүүлэгчийн хуулга | Дэд бүртгэл ерөнхий дэвтэр | Зөрүү судлах |
Хүлээн авах акт | Нэхэмжлэл ба тайлангийн үе | Тасалбар иж бүрэн |
Төлбөрийн файл | Зөвшөөрөл банкны данс | Зөвшөөрөлгүй төлбөр |
Засвар үйлчилгээ | Ажлын шинж дансны ангилал | Хөрөнгө эсвэл зардал |
Өглөгийн сөрөг үлдэгдэл нь урьдчилгаа, буцаалт эсвэл буруу цэвэршүүлэлт байж болно. Ангиллыг бодит агуулгаар судална.
Нийлүүлэгчийн үлдэгдэлгүй дансанд ч бүртгэгдээгүй өр байж болох тул сонголтын зорилгыг зөв тогтооно. Том үлдэгдэлтэй зүйлсээр бүх иж бүрэн байдлыг дүгнэхгүй.
Хэрэгцээ тогтоох, захиалах, хүлээн авах, бүртгэх, төлөх үе шатны зөвшөөрлийг ялгана. Цалин, үйлчилгээ, хөрөнгө худалдан авалт нь бүгд мөнгөн зарлага боловч бүртгэлийн шинж болон шалгах баримт нь адилгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 7 дүгээр бүлэг; ISA 315 ISA 330 ISA 500
Худалдан авалт ба өглөгийн иж бүрэн байдал
Арвижих Нийлүүлэлт нэгдүгээр сарын 18-нд 38 саяын төлбөр хийжээ. Нэхэмжлэл нэгдүгээр сарын 10-ны огноотой боловч барааг арван хоёрдугаар сарын 27-нд хүлээн авсан. Бодлогын нөхцөлд тухайн өдөр өмчлөл ба үүрэг шилжсэн, бараа жилийн эцэст агуулахад байсан.
Арван хоёрдугаар сарын тайланд бараа 38 сая, өглөг 38 сая орхигдсон. Нэхэмжлэл дараа ирсэн нь өмнөх жилийн үүргийг арилгахгүй. Хэрэв бараа борлогдсон бол өртөг болон барааны хөдөлгөөний нөлөөг тусад нь тооцно.
Аудитор хүлээн авах акт, гэрээний нөхцөл, агуулахын бүртгэл, дараах төлбөр, нийлүүлэгчийн мэдээллийг тулгана. Ижил хугацааны бусад нэхэмжлэгдээгүй хүлээн авалтыг хайна.
Энэ алдаа ашигт шууд нөлөөлөхгүй байж болох ч хөрөнгө, өрийн дүн, урсгал харьцаа, тодруулга болон материаллаг байдлын үнэлгээнд нөлөөлнө.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 7 дүгээр бүлэг; ISA 315 ISA 330 ISA 500
Худалдан авалт ба өглөгийн иж бүрэн байдал
Дараах гурван төлбөрийг тайлангийн дараа хийжээ. А нь 26 саяын арван хоёрдугаар сарын үйлчилгээ. Б нь 40 саяын дараа жилийн тоног төхөөрөмжийн урьдчилгаа. В нь 18 саяын арван хоёрдугаар сард хүлээн авсан, жилийн эцэст зарагдаагүй бараа. А ба В бүртгэлгүй.
1. Жилийн эцсийн засварыг тус бүр тодорхойл.
2. Ашгийн нийт хэтрүүлэлтийг тооц.
3. Хөрөнгө ба өглөгийн өөрчлөлтийг тооц.
4. Б төлбөрийг өмнөх жилийн өр гэж үзэж болох уу?
5. Иж бүрэн байдлын горимын зөв эхийг тайлбарла.
Нөхцөлд татвар болон валютын нөлөөг тооцохгүй. Өр үүссэн хугацааг банкны төлбөрийн огнооноос ялга.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 7 дүгээр бүлэг; ISA 315 ISA 330 ISA 500
Худалдан авалт ба өглөгийн иж бүрэн байдал
А үйлчилгээний зардал ба өглөг 26 саяар өснө. В бараа болон өглөг 18 саяар өснө. А-ийн улмаас ашиг 26 саяар хэтэрсэн. В-ийн бараа зарагдаагүй тул энэ нөхцөлд ашигт шууд нөлөөлөхгүй.
Нийт хөрөнгө 18 саяар, өглөг 44 саяар өсч, өмч буюу хуримтлагдсан ашиг 26 саяар буурна. Тэнцэл хадгалагдана. Б нь дараа жилийн тоног төхөөрөмжийн урьдчилгаа тул бодлогын өгөгдлөөр өмнөх жилийн өр гэж үзэх үндэслэлгүй; гэрээний бодит үүргийг нягтална.
Иж бүрэн байдлын зорилгод дараах төлбөр, хүлээн авсан баримт, нийлүүлэгчийн хуулга, нэхэмжлэгдээгүй үйлчилгээ зэрэг бүртгэлээс гаднах эхийг ашиглан тайлант үеийн бүртгэл рүү мөрдөнө.
Бататгах зарчим: төлбөрийн өдөр, нэхэмжлэлийн өдөр болон өр үүссэн өдөр өөр байж болно. Аудит эдгээрийн бодит холбоог тогтоодог.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 7 дүгээр бүлэг; ISA 315 ISA 330 ISA 500
Бараа материалын аудитад оршин байх, иж бүрэн байдал, эрх, үнэлгээ, тасалбар болголт болон тодруулгыг хамтад нь авч үзнэ. Худалдааны бараа, түүхий эд, дуусаагүй үйлдвэрлэл, бэлэн бүтээгдэхүүн өөр шинжтэй. Үйлдвэрлэлийн өртөг нь материал, хөдөлмөр, нэмэгдэл зардлын мэдээлэлтэй холбогдоно.
Материаллаг бараанд тооллогод оролцох, удирдлагын зааврыг үнэлэх, тооллогын ажиллагааг ажиглах, барааг үзэх, сорил тооллого хийх болон эцсийн бүртгэлтэй тулгах шаардлагыг авч үзнэ. Боломжгүй бол тохирох өөр горим, нотолгоо хангалтгүй бол саналд үзүүлэх нөлөөг үнэлнэ.
IAS 2 хэрэглэсэн сургалтын нөхцөлд барааг өртөг болон цэвэр боломжит үнэ цэнийн бага дүнгээр хэмжинэ. Борлуулах үнэ, дуусгах болон борлуулах зардлыг судална. Агуулахад биетээр байгаа нь үнэлгээ зөв гэдгийг нотлохгүй.
Үйлдвэрлэлийн өртөгт хэвийн хүчин чадал, зардлын хуваарилалт, хэвийн бус хаягдал болон дуусаагүй үйлдвэрлэлийн гүйцэтгэлийн түвшин чухал. Зөвхөн нийт өртгийн арифметик шалгах нь хангалтгүй.
Тооллогын сорилыг жагсаалтаас бараа руу хийх нь оршин байх, бараанаас жагсаалт руу хийх нь иж бүрэн байдлыг дэмжинэ. Тусгаар агуулах, бусдын хадгалуулсан бараа, гуравдагч этгээдэд байгаа өөрийн бараа, замд яваа барааг судална.
Тооллого өөр өдөр бол тэр өдрөөс тайлангийн өдөр хүртэлх хөдөлгөөнийг нөхөж шалгана. Жилийн хил орчмын хүлээн авалт, ачих баримт, буцаалт болон дотоод шилжүүлгийн тасалбарыг үнэлнэ.
Өртгийн сорилд худалдан авах үнэ, тээвэр болон холбогдох зардал, өртгийн арга, үйлдвэрлэлийн тайлан, цалин, нэмэгдэл зардлын хуваарилалтыг шалгана. Норм болон бодит хэрэглээний зөрүүг ойлгоно.
Хөдөлгөөнгүй, гэмтсэн, хуучирсан бараанд дараах борлуулалт, зах зээлийн мэдээлэл, үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөө, дуусгах зардлыг судална. Удирдлагын бүгд зарагдана гэсэн тайлбар дангаараа хангалтгүй. Нөөцийн мэдээллийн насжилт болон дүнг бүртгэлтэй тулгана.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 8 дүгээр бүлэг; ISA 501 ISA 330 IAS 2
Бараа материал ба үйлдвэрлэлийн өртөг
| Зорилго | Горим | Үйлдвэрлэлийн холбоо |
|---|---|---|
Оршин байх | Жагсаалтаас сорил тооллого | Дуусаагүй ажил бодит уу |
Иж бүрэн | Бараанаас жагсаалт руу | Бүх хэсэг хамрагдсан уу |
Өртөг | Үнэ хэрэглээ хуваарилалт | Хэвийн бус зардал орсон уу |
Үнэлгээ | Борлуулах үнэ зардал | Дуусгах өртөг зөв үү |
Эрх | Гэрээ хадгалалтын нөхцөл | Бусдын материал орсон уу |
Тооллогын баримтад нэр, байршил, нэгж, хэмжээ, сорилын чиглэл, зөрүү болон эцсийн жагсаалтад туссан эсэхийг тэмдэглэнэ.
Барааны тоо зөв байсан ч нэгжийн өртөг буруу байвал тайлан буруу. Үйлдвэрлэлийн тайланд дууссан хувь хэтэрсэн бол дуусаагүй үйлдвэрлэлийн үнэлгээ болон зардлын хуваарилалт буруу байж болно.
Дуусаагүй үйлдвэрлэлд тоо хэмжээнээс гадна гүйцэтгэлийн хувь, материал, хөдөлмөр, нэмэгдэл зардлын хуваарилалтыг шалгана. IAS 2-ын хүрээнд харилцан орлуулж болох бараанд FIFO эсвэл жигнэсэн дундаж хэрэглэнэ; LIFO-г зөвшөөрөгдсөн IFRS арга гэж үзэхгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 8 дүгээр бүлэг; ISA 501 ISA 330 IAS 2
Бараа материал ба үйлдвэрлэлийн өртөг
Бат Өргөө үйлдвэрийн 500 нэгж бүтээгдэхүүний нэгжийн өртөг 0.12 сая. Борлуулах үнэ 0.11, дуусгах зардал 0.01, борлуулах зардал 0.005 сая гэж нотолгоогоор тогтоов.
Нэгжийн цэвэр боломжит үнэ 0.11 − 0.01 − 0.005 = 0.095 сая. Нэгжийн бууралт 0.12 − 0.095 = 0.025 сая, нийт 500 × 0.025 = 12.5 сая. Бараа 60 саяас 47.5 сая болж буурна.
Үйлдвэрлэлийн өртөгт хэвийн бус хаягдлын 8 саяыг капиталжуулсан гэж нөхцөлд өгвөл тухайн мөрдөх шалгуураар зардалд шилжүүлэх хэрэгцээг үнэлнэ. Энэ 8 сая өөр бүтээгдэхүүнд хамаарсан гэж үзвэл хоёр алдааг давхар тооцохгүйгээр тусад нь нэгтгэнэ.
Үнэ болон зардлын өгөгдлийг бодит захиалга, дараах борлуулалт, технологийн мэдээлэлтэй тулгана. Арифметик зөв ч орц буруу бол үнэлгээ буруу болно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 8 дүгээр бүлэг; ISA 501 ISA 330 IAS 2
Бараа материал ба үйлдвэрлэлийн өртөг
800 нэгжийн өртөг тус бүр 0.075 сая. Борлуулах үнэ 0.070, дуусгах зардал 0.004, борлуулах зардал 0.003 сая. Бүртгэсэн бууралт 3 сая.
1. Цэвэр боломжит үнэ, шаардлагатай нийт болон нэмэлт бууралтыг тооц.
2. Тооллогоор 20 нэгж дутагдсан бол дүнг хэрхэн үнэлэх вэ?
3. Энэ дутагдлыг дээрх үнэлгээний бууралттай давхар тооцохоос хэрхэн сэргийлэх вэ?
4. Өөр өдөр хийсэн тооллогын хөдөлгөөнд ямар баримт хэрэгтэй вэ?
Дутагдалтай 20 нэгжийн бууралтын тооцоог үлдсэн 780 нэгжтэй ялгаж гарга. Нөхцөлд нэгжийн өртөг ижил, татварын нөлөөгүй гэж үзнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 8 дүгээр бүлэг; ISA 501 ISA 330 IAS 2
Бараа материал ба үйлдвэрлэлийн өртөг
Нэгжийн цэвэр боломжит үнэ 0.070 − 0.004 − 0.003 = 0.063 сая. 800 нэгж бүгд байсан бол бууралт 800 × (0.075 − 0.063) = 9.6 сая, нэмэлт дүн 6.6 сая.
Харин 20 нэгж бодитоор дутагдсан нөхцөлд эхлээд өртгийн 20 × 0.075 = 1.5 саяыг хасна. Үлдсэн 780 нэгжийн бууралт 780 × 0.012 = 9.36 сая. Хэрэв бүртгэсэн 3 саяын бууралт үлдсэн бараанд бүхэлдээ хамаардаг гэж үзвэл нэмэлт бууралт 6.36 сая. Нийт нэмэлт зардал 1.5 + 6.36 = 7.86 сая.
800 нэгжийн бууралтыг хэвээр нэмбэл алга болсон бараанд дахин үнэлгээний алдагдал тооцох эрсдэлтэй. Бүртгэсэн нөөцийн бодит холбоог шалгана.
Хөдөлгөөнийг хүлээн авалт, ачих баримт, үйлдвэрлэлийн тайлан, дотоод шилжүүлэг, буцаалт болон ерөнхий дэвтэртэй тулгана.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 8 дүгээр бүлэг; ISA 501 ISA 330 IAS 2
Тасралтгүй үйл ажиллагааны суурь нь байгууллага ойрын төлөвт ажиллагаагаа үргэлжлүүлнэ гэсэн тайлагналын үндэслэлтэй холбоотой. Удирдлага холбогдох үзэл баримтлалын дагуу үнэлгээ хийж, аудитор суурь зохистой эсэх болон материаллаг тодорхой бус байдал байгаа эсэхэд нотолгоо олж авна.
Алдагдал, сөрөг мөнгөн урсгал, зээлийн нөхцөл зөрчих, санхүүжилт тасалдах, гол харилцагч алдах, шүүхийн асуудал болон нийлүүлэлтийн хүндрэл нь дохио байж болно. Нэг дохио автоматаар байгууллага дампуурна гэсэн дүгнэлт биш. Нөхцөл, удирдлагын төлөвлөгөө, хэрэгжих боломжийг хамтад нь үнэлнэ.
Аудитор ирээдүйг баталгаажуулахгүй. Гэхдээ үнэлгээний арга, өгөгдөл, таамаг, хамрах хугацаа, дараах үйл явдал, санхүүжилтийн нотолгоог шүүмжлэлтэй судална. Өмчлөгч дэмжинэ гэсэн аман амлалт хангалтгүй; хүсэл болон чадварыг шалгана.
Хэрэглэх стандартын хувилбар чухал. ISA 570 Revised 2024 нь 2026 оны 12 дугаар сарын 15-наас эхлэх тайлант үеүдийн аудитад үйлчлэхээр батлагдсан. Доорх тайлбарын хугацааг тухайн ажилд мөрдөх хувилбартай тулгана.
Өмнөх хүчинтэй ISA 570-ийн хүрээнд удирдлагын үнэлгээ тайлангийн өдрөөс 12 сараас бага бол сунгахыг шаардах нөхцөлийг анхаарна. Revised 2024-д аудитын үнэлэх хугацаа тайланг батлах өдрөөс дор хаяж 12 сар байхаар өргөжсөн. Эдгээрийг нэг ижил эхлэх огноотой гэж ойлгохгүй.
Мөнгөн төсөөллийн эхний үлдэгдэл, орлого, авлагын төлөлт, худалдан авалт, цалин, хөрөнгө оруулалт, зээл, хүү болон татварын холбоог шалгана. Ашгийн төсөөлөл мөнгөн төсөөлөлтэй ижил биш. Авлага өсөхөд ашиг байгаа ч мөнгө дутагдаж болно.
Зээл сунгах, хөрөнгө зарах, зардал бууруулах, шинэ хөрөнгө татах төлөвлөгөөг гэрээ, бодит чадвар, хугацаа, эрх болон өмнөх хэрэгжилттэй тулгана. Зах зээлд зарах боломжгүй хөрөнгийг шууд мөнгө гэж төсөөлөхгүй.
Мэдрэмжийн шинжилгээгээр борлуулалт буурах, төлөлт удаашрах, зардал өсөх хувилбарыг үнэлнэ. Нэг өөдрөг төсөөлөл бүх тодорхойгүй байдлыг арилгахгүй. Нотолгоо дутуу болон материаллаг тодорхой бус байдал хоёр өөр тайлагналын асуудал байж болно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9–10 дүгээр бүлэг; ISA 570 ISA 570 Revised 2024
Тасралтгүй үйл ажиллагаа ба мөнгөн төсөөлөл
| Нөхцөл | Нотолгоо | Тайлагналын шийдвэр |
|---|---|---|
Суурь зохистой тодорхой бус байдалгүй | Үнэлгээ ба баримт | Ердийн санал боломжтой |
Суурь зохистой материаллаг тодорхой бус байдалтай | Хангалттай тодруулга | Өөрчлөлтгүй санал тусдаа хэсэг |
Тодруулга хангалтгүй | Дутуу мэдээллийн нөлөө | Хязгаарлалттай эсвэл сөрөг |
Суурь зохисгүй | Өөр суурь хэрэгтэй | Сөрөг санал |
Нотолгоо хүрэлцээгүй | Үнэлгээ авах боломжгүй | Хязгаарлалттай эсвэл татгалзсан |
Материаллаг тодорхой бус байдал байгаа нь санал заавал өөрчлөгдөнө гэсэн үг биш. Суурь зохистой, тодруулга хангалттай бол тусдаа тайлагналын хэсэг хэрэглэнэ.
Онцолсон асуудлын параграф нь тасралтгүй үйл ажиллагааны тусгай шаардлагатай хэсгийг орлохгүй. Дүгнэлтийн үндэслэл болон тодруулгын иж бүрэн байдлыг хамтад нь үнэлнэ.
Мөнгөн урсгалын хүндрэл, санхүүжилтийн тасалдал нь дуусгалтын үеийн асуудал боловч эрсдэлийн үнэлгээнээс эхлэн судална. Эзэмшигчийн амлалт нь санхүүгийн чадвар, хугацаа, хэрэгжих нөхцөлөөр нотлогдох шаардлагатай.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9–10 дүгээр бүлэг; ISA 570 ISA 570 Revised 2024
Тасралтгүй үйл ажиллагаа ба мөнгөн төсөөлөл
Сүмбэр Үйлдвэр компанийн эхний мөнгө 30 сая, дараагийн 12 сарын үйл ажиллагааны цэвэр мөнгөн орлого 70, хөрөнгө оруулалт 20, зээлийн үндсэн төлбөр 110 сая гэж төсөөлжээ. Шинэ санхүүжилтгүй эцсийн мөнгө 30 + 70 − 20 − 110 = −30 сая.
Удирдлага 50 саяын шинэ зээл авна гэж төлөвлөсөн боловч гэрээ батлагдаагүй. Аудитор зээлдүүлэгчтэй холбоотой баримт, шаардлага, хугацаа, барьцаа, хувилбар болон удирдлагын өөр арга хэмжээг судална.
Хэрэв зээлийн нөхцөл тодорхой бус хэвээр, сөрөг үлдэгдлийг нөхөх бодит хувилбаргүй бол материаллаг тодорхой бус байдлыг үнэлэх үндэслэл болно. Нөхцөл, төлөвлөгөө болон тодорхойгүй байдлын тодруулгыг нягтална.
Эцсийн мөнгө эерэг гарах нь жилийн дунд дутагдалгүй гэсэн үг биш. Сарын мөнгөн урсгал, төлбөрийн оргил хугацаа, авлагын төлөлтийн хуваарийг тусад нь судална.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9–10 дүгээр бүлэг; ISA 570 ISA 570 Revised 2024
Тасралтгүй үйл ажиллагаа ба мөнгөн төсөөлөл
Эхний мөнгө 45 сая. Сургалтын 12 сарын үйл ажиллагааны орлого 120, хөрөнгө оруулалтын гарлага 35, өрийн үндсэн төлбөр 150 сая. Өмчлөгч 40 саяын дэмжлэг амласан боловч өөрийн санхүүгийн нотолгоо өгөөгүй.
1. Дэмжлэггүй болон дэмжлэгтэй эцсийн мөнгийг тооц.
2. Дэмжлэгийг нотлох ямар баримт шаардлагатай вэ?
3. Борлуулалтын мөнгөн орлого 25 саяар буурах хувилбарыг бод.
4. Суурь зохистой боловч материаллаг тодорхой бус байдал хангалттай тодруулсан бол ямар тайлагнал хэрэгтэй вэ?
5. Үнэлгээ авах боломжгүй нөхцөл үүнээс юугаараа өөр вэ?
Жилийн нийлбэрээс гадна сарын дутагдлыг шалгах хэрэгцээг тайлбарла.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9–10 дүгээр бүлэг; ISA 570 ISA 570 Revised 2024
Тасралтгүй үйл ажиллагаа ба мөнгөн төсөөлөл
Дэмжлэггүй эцсийн мөнгө 45 + 120 − 35 − 150 = −20 сая. Дэмжлэгтэй бол 20 сая. Орлого 25 саяар буурах хувилбарт дэмжлэггүй −45, дэмжлэгтэй −5 сая болно.
Дэмжлэгийн хүсэл, хүчинтэй тохиролцоо, хугацаа, буцаах нөхцөл, өмчлөгчийн санхүүгийн чадвар болон хөрөнгийн хүртээмжийг шалгана. Амлалт дангаараа хэрэгжих чадварыг нотлохгүй.
Суурь зохистой, материаллаг тодорхой бус байдал байгаа, тодруулга хангалттай бол өөрчлөлтгүй саналтай бөгөөд холбогдох тусдаа хэсгээр анхааруулна. Тодруулга дутуу бол материаллаг байдал ба өргөн тархалтаар өөрчлөлттэй санал үнэлнэ.
Үнэлгээ болон нотолгоо авах боломжгүй нь боломжит нөлөөтэй хамрах хүрээний асуудал. Үүнийг хангалттай нотолгоотой материаллаг тодорхой бус байдалтай андуурахгүй. Сарын төлбөрийн оргил үед жилийн эцсийн эерэг дүн байсан ч түр дутагдал үүсч болно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9–10 дүгээр бүлэг; ISA 570 ISA 570 Revised 2024
Аудитын дуусгалт нь баримтыг хавтаслах төдий биш. Цуглуулсан нотолгоо үнэлсэн эрсдэлтэй нийцсэн эсэх, илэрсэн алдаа шийдэгдсэн эсэх, материаллаг байдал шинэчлэгдэх шаардлагатай эсэх, тайлан бүхэлдээ зохистой эсэхийг нэгтгэн үнэлнэ.
Илт өчүүхэн биш буруу илэрхийллийг хуримтлуулж, батлагдсан алдаа, шүүн тунгаалтын зөрүү, түүврээс тараасан үнэлгээг ялгана. Удирдлагаас засвар хүсэж, зассан болон засаагүй зүйлсийн шалтгаан, нийлбэр, чанарын нөлөөг авч үзнэ.
Тайлангийн өдрөөс аудиторын тайлангийн өдөр хүртэлх үйл явдалд засвар эсвэл тодруулга хэрэгтэй эсэхийг шалгана. Тайлангийн өдөр байсан нөхцөлийг хожим нотолсон үйл явдал болон дараа шинээр бий болсон нөхцөлийг ялгана.
Бичгээр мэдүүлэг нь шаардлагатай нотолгоо боловч бусад нотолгоог орлохгүй. Тайлбар, мэдүүлэг зөрчилтэй эсвэл удирдлагын шударга байдалд эргэлзээтэй бол нэмэлт ажиллагаа болон саналд үзүүлэх нөлөөг үнэлнэ.
Дараах үйл явдлын горимд удирдлагын үйл явцыг ойлгох, асуулга, хурлын тэмдэглэл, завсрын тайлан, мөнгөн урсгал, хуульчийн мэдээлэл болон шинэ гэрээг судлах ажил орно. Аудиторын тайлангийн дараа тогтмол шинэ горим хийх үүрэггүй ч шинэ мэдсэн чухал баримт шаардлагатай арга хэмжээг үүсгэж болно.
Бичгээр мэдүүлэгт тайлан бэлтгэсэн хариуцлага, өгсөн мэдээллийн иж бүрэн байдал, бүх гүйлгээг бүртгэсэн талаар болон холбогдох тусгай асуудал орно. Огноо нь аудиторын тайлангийн өдөрт аль болох ойр, түүнээс хойш биш байна. Бүх хамрагдсан хугацааг анхаарна.
Бусад мэдээлэлд жилийн тайлангийн аудитласан санхүүгийн тайлангаас өөр хэсэг орно. Аудитор түүнийг уншиж тайлан эсвэл аудитын ойлголттой материаллаг зөрүү байгаа эсэхийг үнэлнэ. Санал дүгнэлт бусад мэдээллийг автоматаар хамрахгүй.
Партнер чухал шийдвэр, нотолгоо, тайлан, саналын зөрүү, зөвлөлдөх болон шаардлагатай чанарын хяналт дууссан эсэхийг нягтална. Шийдэгдээгүй асуудлыг зөвхөн дараа нь баримтжуулна гэж үлдээхгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9 дүгээр бүлэг; ISA 450 ISA 560 ISA 580 ISA 260 ISA 720
Аудитыг дуусгах ба дараах үйл явдал
| Дуусгалтын асуулт | Баримт |
|---|---|
Бүх чухал эрсдэлд хариу өгсөн үү | Эрсдэл ба горимын тулгалт |
Алдаа нэгтгэн үнэлсэн үү | Засварын бүртгэл |
Дараах үйл явдал хамрагдсан уу | Асуулга тайлан хурлын тэмдэглэл |
Мэдүүлэг найдвартай юу | Гарын үсэг огноо зөрчлийн үнэлгээ |
Тодруулга бүрэн үү | Шалгах хуудас ба баримт |
Хяналт дууссан уу | Партнер ба чанарын тэмдэглэл |
Алдааны эсрэг чиглэлтэй дүнг механикаар цэвэршүүлэхгүй. Данс, шинж, хугацаа, нөхцөл болон хэрэглэгчийн шийдвэрт нөлөөг үнэлнэ.
Тайлан гарсны дараах файл нэгтгэлд нотолгоо шинээр зохиохгүй. Хадгалалтын хугацаа болон дараах өөрчлөлтийн бүртгэлийг стандарт, хууль, фирмийн бодлоготой нийцүүлнэ.
Шүүхийн маргаан, нэхэмжлэл, баталгаат үүрэг, болзошгүй өр төлбөрийг удирдлага болон хуульчийн мэдээлэлтэй тулгана. IAS 37-ын хүрээнд одоогийн үүрэг, гарах нөөцийн магадлал, найдвартай хэмжилтийг үнэлж, хүлээн зөвшөөрөлт ба тодруулгын асуудлыг ялгана.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9 дүгээр бүлэг; ISA 450 ISA 560 ISA 580 ISA 260 ISA 720
Аудитыг дуусгах ба дараах үйл явдал
Дэвжих Фармын орлого 8 саяар хэтэрсэн, авлагын алдагдал 6 саяар дутуу, зардал 4 саяар орхигдсон. Нөхцөлд эдгээр нь тусдаа, ашигт нэг чиглэлтэй нөлөөлнө. Нийт ашиг 18 саяар хэтэрсэн бөгөөд материаллаг байдал 16 сая.
Удирдлага орлогын 8 саяыг засвал үлдсэн 10 сая болно. Гэвч үлдсэн дүн босгоос доогуур гэдгээр шууд хаахгүй; чанарын нөлөө, бусад болон илрүүлээгүй алдааны боломжийг үнэлнэ.
Тайлангийн дараа харилцагч дампуурсан бөгөөд тайлангийн өдөр санхүүгийн хүндрэл нь байсан гэж нотлогдвол авлагын үнэлгээнд засварын мэдээлэл өгч болно. Харин дараа гарсан шинэ гал түймэр өмнөх өдрийн хөрөнгийн нөхцөл байгаагүй бол ихэвчлэн тодруулгын асуудал; тасралтгүй үйл ажиллагааны нөлөөг мөн үнэлнэ.
Эцсийн шийдвэрт бүх нотолгоо, засвар, мэдүүлэг, тодруулга болон тайлагналын шаардлагыг нэгтгэнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9 дүгээр бүлэг; ISA 450 ISA 560 ISA 580 ISA 260 ISA 720
Аудитыг дуусгах ба дараах үйл явдал
Компанид 9 саяын орлогын хэтрүүлэлт, 7 саяын барааны бууралтын дутуу тооцоо, 3 саяын зардлын орхигдол бий. Нийт материаллаг байдал 17 сая. Удирдлага 3 саяыг л зассан.
1. Анхны болон үлдсэн нэг чиглэлтэй алдааг тооц.
2. Үлдсэн алдааг хэрхэн үнэлэх вэ?
3. Дараа оны шүүхийн шийдвэр тайлангийн өдөр байсан маргааныг нотолбол ямар ажил хийх вэ?
4. Удирдлага тайлан бэлтгэсэн болон бүх мэдээлэл өгсөн үндсэн мэдүүлгийг өгөхгүй бол ямар асуудал үүсэх вэ?
5. Жилийн тайлангийн бусад мэдээлэл ашиг 40 сая гэж бичсэн боловч аудитласан тайланд 20 сая бол хэрхэн хандах вэ?
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9 дүгээр бүлэг; ISA 450 ISA 560 ISA 580 ISA 260 ISA 720
Аудитыг дуусгах ба дараах үйл явдал
Анхны нийлбэр 9 + 7 + 3 = 19 сая. Зардлын 3 саяыг зассан бол үлдсэн 16 сая. Энэ нь 17 саяас бага боловч данс, шинж, чанарын нөлөө, илрүүлээгүй алдаа болон өмнөх үеүдийн нөлөөг хамт үнэлнэ.
Шүүхийн шийдвэр өмнөх өдрийн нөхцөлийг нотолсон бол хүлээн зөвшөөрөлт, хэмжилт, тодруулгын засвар шаардлагатай эсэхийг мөрдөх үзэл баримтлалтай тулгана. Хуульчийн болон удирдлагын баримтыг судална.
Үндсэн мэдүүлгийг өгөөгүй эсвэл түүнд найдах боломжгүй хэмжээнд шударга байдалд эргэлзсэн бол санал дүгнэлтээс татгалзах шаардлагыг авч үзнэ. Бусад тусгай мэдүүлгийн дутагдлыг үр нөлөөгөөр үнэлнэ.
Бусад мэдээллийн зөрүүг удирдлагатай хэлэлцэж, аль мэдээлэл буруу болохыг тогтоож, засвар шаардана. Татгалзвал зохих засаглах этгээдэд мэдээлж, тайлан болон бусад шаардлагатай арга хэмжээг үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9 дүгээр бүлэг; ISA 450 ISA 560 ISA 580 ISA 260 ISA 720
Санал дүгнэлт гаргахдаа тайлан бүхэлдээ материаллаг буруу илэрхийлэлгүй эсэх, хангалттай зохистой нотолгоо олсон эсэх, бүртгэлийн бодлого, тооцоолол, толилуулга болон тодруулга зохистой эсэхийг үнэлнэ. Үнэн зөв толилуулгын болон нийцлийн үзэл баримтлалын шаардлагыг ялгана.
Өөрчлөлтгүй санал нь бүх материаллаг зүйлээрээ зохистой тайлагнасан нөхцөлд өгөгдөнө. Өөрчлөлттэй санал хоёр үндсэн шалтгаантай: тогтоосон материаллаг буруу илэрхийлэл, эсвэл хангалттай зохистой нотолгоо авах боломжгүй байдал. Эдгээрийг тайланд тодорхой ялгана.
Өргөн тархсан нөлөө нь нэг тогтмол хувь биш. Нэг хэсгээр хязгаарлагдахгүй, тайлангийн ихээхэн хэсгийг хамарсан, эсвэл хэрэглэгчийн ойлголтод суурь тодруулгатай холбоотой байж болно. Материаллаг байдал болон өргөн тархалтыг тусдаа үнэлнэ.
Тайлангийн үг, хэсэг, үндэслэл нь аудитын эцсийн дүгнэлттэй нийцэх ёстой. Загварын байгууллагын нэрийг сольж шууд ашиглах нь тайлагналын алдаа үүсгэж болно.
Материаллаг боловч өргөн тархаагүй тогтоосон алдаа эсвэл боломжит алдаанд хязгаарлалттай санал өгч болно. Материаллаг, өргөн тархсан тогтоосон алдаанд сөрөг санал; нотолгооны дутагдлын боломжит нөлөө материаллаг, өргөн тархсан бол санал дүгнэлтээс татгалзана.
Онцолсон асуудлын параграф нь тайланд зохистой туссан, хэрэглэгч ойлгоход суурь ач холбогдолтой асуудалд анхаарал хандуулна. Алдаа эсвэл дутуу тодруулгыг орлохгүй. Бусад асуудлын параграф нь тайлангаас гаднах боловч аудит, үүрэг эсвэл тайланг ойлгоход хамаатай асуудлыг тайлбарладаг.
Аудитын гол асуудал нь засаглах этгээдтэй хэлэлцсэн зүйлсээс аудитын үед хамгийн их ач холбогдолтой байсан асуудлуудыг сонгон тайлагнах шаардлагатай ажилд хэрэглэнэ. Өөрчлөлттэй санал болон тасралтгүй үйл ажиллагааны тусгай хэсгийг орлохгүй.
Аудиторын тайлангийн огноо бүх тайлан, тодруулга бэлэн, хариуцагчид хариуцлагаа зөвшөөрсөн, шаардлагатай нотолгоо олсон өдрөөс өмнө байж болохгүй. Шаардлагатай чанарын хяналт дууссан байна.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 10 дүгээр бүлэг; ISA 700 ISA 705 ISA 706 ISA 701 ISA 710
Санал дүгнэлт ба аудиторын тайлан
| Асуудал | Материаллаг өргөн тархаагүй | Материаллаг өргөн тархсан |
|---|---|---|
Тогтоосон буруу илэрхийлэл | Хязгаарлалттай санал | Сөрөг санал |
Нотолгоо авах боломжгүй | Хязгаарлалттай санал | Санал өгөхөөс татгалзах |
Тайлангийн үндсэн элементэд хараат бус аудиторын гарчиг, хүлээн авагч, санал, саналын үндэслэл, удирдлага ба аудиторын үүрэг, хамаарах нэмэлт хэсэг, гарын үсэг, хаяг болон огноо орно. Хэрэглэгдэх стандарт, хууль болон үйлчлүүлэгчийн төрлөөр нэмэлт шаардлага гарч болно.
Зэрэгцүүлсэн мэдээлэлд өмнөх үеийн дүн, бодлогын тууштай байдал, засвар, өмнөх өөрчлөлттэй саналын шийдэгдсэн эсэхийг үнэлнэ. Өмнөх аудитор байсан нь одоогийн нотолгооны үүргийг арилгахгүй.
Эх гарын авлагын хуучин тайлангийн загварыг өнөөгийн ISA 700-ын тайланд шууд хуулж ашиглахгүй. Саналын төрөл, үндэслэл, хариуцлага, шаардлагатай нэмэлт хэсэг, огноог тухайн ажлын стандарттай тулгана.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 10 дүгээр бүлэг; ISA 700 ISA 705 ISA 706 ISA 701 ISA 710
Санал дүгнэлт ба аудиторын тайлан
Дулаан Хүнсний материаллаг байдал 20 сая. Барааны 34 саяын бууралтыг удирдлага засахгүй. Нөхцөлд нөлөө зөвхөн тодорхой барааны үнэлгээ ба холбогдох ашигт хязгаарлагдсан, өргөн тархаагүй гэж үнэлсэн бол хязгаарлалттай саналын үндэслэл болно.
Харин бүх гол дансны баримтад нэвтрэх боломжгүй бөгөөд боломжит нөлөө материаллаг, өргөн тархсан бол санал дүгнэлтээс татгалзах нөхцөл байж болно. Энэ нь тайлан заавал буруу гэж тогтоосон гэсэн үг биш; хангалттай нотолгоо олж аваагүй гэсэн шалтгаан.
Тайлан бүхэлдээ зохисгүй суурьтай, өргөн тархсан тогтоосон буруу илэрхийлэлтэй бол сөрөг санал хэрэгтэй. Онцолсон асуудал нэмэх замаар өөрчлөлтгүй санал хадгалахгүй.
Бодлогын дүн дангаараа өргөн тархалтыг тогтоохгүй. Тухайн данс, тайлангийн бүтэц, тодруулга болон хэрэглэгчийн ойлголтыг үнэлнэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 10 дүгээр бүлэг; ISA 700 ISA 705 ISA 706 ISA 701 ISA 710
Санал дүгнэлт ба аудиторын тайлан
Дөрвөн нөхцөлд санал болон нэмэлт хэсгийг сонго. А нь 30 саяын тогтоосон алдаа, материаллаг боловч өргөн тархаагүй. Б нь материаллаг, өргөн тархсан тогтоосон алдаа. В нь нотолгоо дутуу, боломжит нөлөө материаллаг боловч өргөн тархаагүй. Г нь суурь зохистой, тасралтгүй үйл ажиллагааны материаллаг тодорхой бус байдал хангалттай тодруулсан.
1. Нөхцөл тус бүрийн тайлагналыг тайлбарла.
2. Б ба нотолгооны өргөн дутагдлын ялгааг бич.
3. Онцолсон асуудал аль асуудлыг орлож болохгүй вэ?
4. Тайлангийн огноонд тавих гурван нөхцөл нэрлэ.
Бодлогод материаллаг ба өргөн тархалтын үнэлгээг өгсөн тул дахин мөнгөн дүнгээр өөрөөр таамаглахгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 10 дүгээр бүлэг; ISA 700 ISA 705 ISA 706 ISA 701 ISA 710
Санал дүгнэлт ба аудиторын тайлан
А-д хязгаарлалттай санал, Б-д сөрөг санал, В-д хязгаарлалттай санал. Г-д өөрчлөлтгүй саналтай бөгөөд тасралтгүй үйл ажиллагааны материаллаг тодорхой бус байдлын тусдаа хэсэг хэрэглэнэ.
Б-д буруу илэрхийллийг тогтоосон. Өргөн нотолгооны дутагдалд алдаа байгаа эсэхийг хангалттай нотолж чадаагүй, боломжит нөлөөгөөр татгалзах шийдвэр гардаг. Тайлангийн үндэслэл эдгээр шалтгааныг зөв илэрхийлэх ёстой.
Онцолсон асуудлын параграф өөрчлөлттэй санал, дутуу тодруулгын засвар, аудитын гол асуудал эсвэл шаардлагатай тасралтгүй үйл ажиллагааны тусгай хэсгийг орлохгүй.
Огноонд бүх тайлан ба тодруулга бэлэн, хариуцагч тал хариуцлагаа зөвшөөрсөн, хангалттай зохистой нотолгоо олсон болон шаардлагатай чанарын хяналт дууссан нөхцөлийг хангана. Огноог хэрэглэгчийн хүсэлтээр өмнөх өдөр болгож өөрчлөхгүй.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 10 дүгээр бүлэг; ISA 700 ISA 705 ISA 706 ISA 701 ISA 710
Процесс мөрдөхөд нэг бодит гүйлгээг үүссэн үеэс тайланд хүрэх хүртэл дагана. Захиалгыг хэн баталсан, барааг хэн хүлээн авсан, нэхэмжлэлийг хэн бүртгэсэн, төлбөрийг хэн зөвшөөрсөн болон систем хооронд юу дамжсаныг үзнэ. Энэ ажил нь хяналтын загвар ба хэрэгжилтийг ойлгоход тусална; нэг гүйлгээ зөв байснаар бүх жилийн үр нөлөөг дүгнэхгүй.
Байнгын мэдээлэлд байгууллагын бүтэц, гол гэрээ, бүртгэлийн бодлого зэрэг удаан хэрэглэгдэх зүйлс орно. Тухайн жилийн файлд төлөвлөгөө, эрсдэл, сорил, илэрсэн алдаа, шийдвэр, дуусгалтын баримт орно. Өмнөх жилийн мэдээллийг шинэчилж, өөрчлөлтийг шалгана.
| Ажлын баримтын талбар | Юуг тодорхой бичих вэ |
|---|---|
Зорилго | Данс батламж шалгах асуулт |
Олонлог | Хугацаа эх бүрэн байдлын тулгалт |
Сонголт | Ямар зүйл яагаад сонгосон |
Гүйцэтгэл | Хийсэн ажил болон баримтын холбоос |
Үр дүн | Таарсан зүйл зөрүү шалтгаан |
Шийдвэр | Засвар нэмэлт ажил эрсдэлийн шинэ үнэлгээ |
Дүгнэлт | Зорилгыг хангах нотолгоо болон үлдсэн асуудал |
Хяналт | Бэлтгэсэн хянасан хүн огноо |
Дасгал: Дараах сарын банкны төлбөрөөр бүртгэгдээгүй өглөг хайх горимыг энэ загвараар бич. Төлбөрийн өдөр, үйлчилгээ хүлээн авсан өдөр, нэхэмжлэлийн өдөр гурвыг ялгаж, тайлант үеийн үүрэг мөн эсэхийг тогтоох баримтыг нэрлэ.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 3 ба 5 дугаар бүлэг; ISA 230 ISA 315 ISA 330
Өртгийн аргын тусдаа жишээ: эхний 100 нэгж материалын нэгжийн үнэ 0.04 сая, дараа авсан 200 нэгжийн үнэ 0.05 сая. Нийт 300 нэгжийн өртөг 4 + 10 = 14 сая. 150 нэгж хэрэглэж, 150 нэгж үлдсэн гэж үзнэ.
FIFO аргаар хэрэглэсэн өртөг 100 × 0.04 + 50 × 0.05 = 6.5 сая, эцсийн үлдэгдэл 150 × 0.05 = 7.5 сая. Үеийн жигнэсэн дундаж нэгжийн өртөг 14 ÷ 300; хэрэглэсэн 150 болон үлдсэн 150 тус бүр 7 сая. Аль аргыг хэрэглэсэн, худалдан авалтын огноо, тоо, буцаалт болон хөдөлгөөнийг шалгана.
Үйлдвэрлэлийн нэмэгдэл зардлын тусдаа жишээ: хэвийн хүчин чадал 1 000 нэгж, тогтмол нэмэгдэл зардал 30 сая. Нэгжид хуваарилах хэмжээ 30 ÷ 1 000 = 0.03 сая. Бодит үйлдвэрлэл 800 бол 24 саяыг хуваарилж, сул хүчин чадлын 6 саяыг тухайн үеийн зардлаар авч үзнэ. Бусад нэгжийн өртөг 0.07 гэвэл нийт нэгжийн өртөг 0.10, үйлдвэрлэсэн өртөг 80 сая.
| Үзүүлэлт | Сургалтын тооцоо |
|---|---|
Борлуулсан 600 нэгж | 600 × 0.10 = 60 сая |
Үлдсэн 200 нэгж | 200 × 0.10 = 20 сая |
Хуваарилагдаагүй тогтмол зардал | 30 − 24 = 6 сая |
Дуусаагүй үйлдвэрлэлийн тусдаа жишээ: 100 нэгжид материал бүрэн орсон, нэгжийн материал 0.05 сая. Хөрвүүлэх нэгжийн зардал 0.03, гүйцэтгэл 60 хувь. Үлдэгдлийн өртөг 100 × 0.05 + 100 × 0.03 × 0.60 = 6.8 сая. Бүрэн дууссан гэж 8 сая бүртгэсэн бол 1.2 саяар хэтэрсэн. Гүйцэтгэлийн хувийг үйлдвэрлэлийн тайлан, техникийн мэдээлэл, бодит ажиглалтаар батална.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 8 дугаар бүлэг; IAS 2 ISA 501 ISA 330
Болзошгүй асуудалд зөвхөн төлбөр гарах эсэхийг бус, тайлангийн өдөр одоогийн үүрэг байсан эсэх, нөөц гарах магадлал, хэмжилтийн найдвартай байдлыг үнэлнэ. Хүлээн зөвшөөрөх нөөц, болзошгүй өр төлбөрийн тодруулга болон мэдээлэлгүй орхих нөхцөл ялгаатай. Удирдлагын өөдрөг тайлбарыг дангаар нь хангалттай гэж үзэхгүй.
Сургалтын жишээ: тайлангийн өмнө нийлүүлсэн бүтээгдэхүүний гэмтлээс маргаан үүссэн. Баримтаар одоогийн үүрэг, төлбөр гарах магадлалтай, хамгийн сайн үнэлгээ 32 сая гэж тогтоосон бөгөөд компанийн бүртгэсэн нөөц 12 сая. Нөхцөлөөр шаардлагатай нэмэлт нөөц 20 сая. Зарлага болон өр төлбөр өсөж, ашиг буурна. Нэхэмжлэлийн бүх дүнг шууд нөөц гэж үзэхгүй; үнэлгээний үндэслэлийг судална.
| Мэдээлэл | Аудитын ажил |
|---|---|
Удирдлагын маргааны жагсаалт | Их бүрэн байдлыг хурлын тэмдэглэлтэй тулгах |
Хуульчийн үнэлгээ | Нөхцөл магадлал хэмжээг удирдлагатай харьцуулах |
Дараах шийдвэр төлбөр | Тайлангийн өдрийн нөхцөлд хамаарах эсэхийг тогтоох |
Гэрээ ба даатгал | Үүрэг ба нөхөн төлүүлэх асуудлыг тусад нь үнэлэх |
Дараах үйл явдлын жишээ: тайлангийн дараа харилцагч дампуурсан нь тайлангийн өдөр байсан санхүүгийн хүндрэлээ баталбал авлагын алдагдлын засварт хамаарч болно. Харин тайлангийн дараа шинээр үүссэн гал түймэр ихэвчлэн өмнөх өдрийн хөрөнгийн үнэ өөрчлөхгүй боловч материаллаг бол тодруулга, тасралтгүй үйл ажиллагаанд нөлөөлнө. Огнооноос гадна нөхцөл хэзээ үүссэнийг тогтооно.
Цааш судлах эх Эх гарын авлагын 9 дүгээр бүлэг; IAS 10 IAS 37 ISA 501 ISA 560
Оргил Хөндий ХХК худалдаа, жижиг үйлдвэрлэл эрхэлдэг. Сургалтын тайлант үе арван хоёрдугаар сарын 31-нд дууссан. Засварлахаас өмнөх ашиг 560 сая. Нийт материаллаг байдал 28, гүйцэтгэлийн түвшин 19, илт өчүүхэн босго 0.8 сая гэж өгсөн. Татварын нөлөөг энэ кейст тооцохгүй.
Жилийн эцэст борлуулалтын зорилт хүрэх дарамттай байсан. Шинэ бүртгэлийн систем арван нэгдүгээр сард нэвтэрсэн. Нийлүүлэгчийн дансыг төлбөр бэлтгэдэг ажилтан өөрчилдөг. Дараах асуудлууд хоорондоо давхцахгүй гэж нөхцөл өгсөн.
| Асуудал | Сургалтын мэдээлэл |
|---|---|
Хугацаанаас өмнөх борлуулалт | Орлого 84 өртөг 54 дараа үеийнх |
Барааны үнэлгээ | Өртөг 120 цэвэр боломжит үнэ 97 |
Авлагын алдагдал | Шаардлагатай 35 бүртгэсэн 14 |
Үйлчилгээний орхигдол | Тайлант үеийн зардал 11 бүртгэлгүй |
Холбоотой тал | 75 саяын баталгаа тодруулгагүй |
Эхний борлуулалтын бараа болон 120 саяын үнэлгээний бараа нь тусдаа. Авлагын алдагдал нь хугацаанаас өмнөх борлуулалтын авлагад хамаарахгүй. Холбоотой талын баталгааг бүхэлд нь шууд зардал гэж тооцохгүй; үүрэг, хэмжилт болон тодруулгыг судална.
Кейсийг аудитын ажлын бүх үе шатыг холбож бод. Тооцоолсон алдаа бүрт данс, батламж, авах нотолгоо, удирдлагаас хүсэх засвар, саналд үзүүлэх боломжит нөлөөг тэмдэглэ.
1. Тайлангийн болон батламжийн түвшний эрсдэлийг нэрлэж, борлуулалтын дарамт, шинэ систем, эрхийн төвлөрөлтэй холбо.
2. Дөрвөн тооцооны асуудал тус бүрийн ашиг болон хөрөнгө, өр төлбөрт үзүүлэх нөлөөг тодорхойл. Нэг алдааг хоёр удаа нэмж болохгүй.
3. Засварын дараах ашгийг тооц. Материаллаг байдлыг анх ашгийн таван хувиар тогтоосон, уг суурь одоо ч тохиромжтой гэж нөхцөл өгвөл шинэ босгыг бод.
4. Удирдлага зөвхөн үйлчилгээний 11 саяыг засвал үлдсэн нэг чиглэлийн алдаа хэд вэ? Тоон дүнгээс гадна ямар чанарын асуудал үнэлэх вэ?
5. Холбоотой талын 75 саяын баталгаанд ямар гэрээ, зөвшөөрөл, өмчлөлийн болон банкны мэдээлэл авах вэ? Яагаад үүнийг нийт алдаанд шууд 75 гэж нэмэхгүй вэ?
6. Зээлийн 240 саяын төлбөр дараагийн дөрвөн сард гарах, санхүүжилт баталгаагүй бол мөнгөн төсөөлөлд ямар ажил хийх вэ?
7. Хангалттай нотолгоо олсон ч материаллаг алдаа засаагүй нөхцөл, хангалттай нотолгоо олж чадаагүй нөхцөлийг тус тус тайлагналтай холбо.
Нэмэлт дасгал: Борлуулалтын тасалбар шалгах нэг горимын ажлын баримт бич. Зорилго, олонлог, эх ба тулгалт, сонголт, үр дүн, шийдвэр, дүгнэлт, бэлтгэсэн болон хянасан хүний талбаруудыг тусга.
Хугацаанаас өмнөх орлого 84 саяыг буцааж, барааны 54 саяыг сэргээн борлуулалтын өртгийг буцаана. Ашгийн цэвэр хэтрүүлэлт 84 − 54 = 30 сая. Барааны үнэлгээний алдагдал 120 − 97 = 23 сая. Авлагын нэмэлт алдагдал 35 − 14 = 21 сая. Үйлчилгээний зардлын орхигдол 11 сая.
| Засвар | Ашгийн бууралт |
|---|---|
Борлуулалтын хугацаа | 30 |
Барааны үнэлгээ | 23 |
Авлагын алдагдал | 21 |
Үйлчилгээний орхигдол | 11 |
Нийт | 85 |
Засварын дараах ашиг 560 − 85 = 475 сая. Өгсөн нэмэлт нөхцөлөөр материаллаг байдлын шинэ тооцоо 475 × 0.05 = 23.75 сая. Энэ арифметик нь суурь, хувь тохиромжтой эсэхийн шүүн тунгаалтыг орлохгүй. Гүйцэтгэлийн материаллаг байдал болон өмнөх ажлын хангалттай байдлыг дахин үнэлнэ.
Үйлчилгээний 11 саяыг л зассан бол үлдсэн нэг чиглэлийн алдаа 30 + 23 + 21 = 74 сая. Энэ нь анхны 28 сая болон нөхцөлт шинэ 23.75 саяын босгоос давсан. Гэхдээ саналын төрлийг зөвхөн харьцаагаар сонгохгүй; алдаа аль данс, тодруулга, тайлангийн хэсгийг хамарсныг үнэлнэ.
Борлуулалтын засварт орлого ба өртгийн дүнг хоёуланг нь ашгийн бууралт мэт нэмж болохгүй. Нийт 85 сая нь тайлангийн бүх дансны дебет кредитийн нийлбэр биш; тусдаа алдаануудын ашгийг хэтрүүлсэн цэвэр нөлөө юм.
Борлуулалтад гэрээ, хүргэлт, хүлээн авалт, буцаалт, хил орчмын бүртгэл болон дараах төлбөрийг тулгана. Бараанд өртгийн тооцоо, дараах борлуулалтын үнэ, дуусгах болон борлуулах зардал; авлагад насжилт, төлөлт, маргаан, барьцаа; үйлчилгээнд гэрээ, акт, дараах төлбөр хэрэгтэй.
Холбоотой талын баталгаанд гэрээний нөхцөл, өмчлөлийн холбоо, зөвшөөрөл, шаардах боломжтой төлбөр, мөрдөх тайлагналын шаардлага болон тодруулгыг үнэлнэ. Зөвхөн нэр давхцсан эсвэл гэрээний нэрээр асуудлыг хаахгүй. Нуугдсан мэдээлэл нь удирдлагын шударга байдал болон бусад мэдэгдлийн найдвартай байдалд нөлөөлж болно.
Системийн өөрчлөлтөд өгөгдлийн бүрэн дамжуулалт, эрх, интерфейс, давхардлын хориг, хоёр системийн тулгалтыг шалгана. Нийлүүлэгчийн өөрчлөлтийн лог, төлбөрийн зөвшөөрөл, дансны баталгаажуулалтын хяналтыг сорьж, дутагдлыг зохих засаглах этгээдэд мэдээлнэ.
Санхүүжилтэд сарын мөнгөн төсөөлөл, зээлдүүлэгчийн гэрээ, хугацаа, эзэмшигчийн чадвар болон өөр хувилбарыг шалгана. Жилийн эцсийн эерэг мөнгө нь сарын оргил дутагдлыг үгүйсгэхгүй.
Хангалттай нотолгоонд тулгуурласан материаллаг, өргөн тархаагүй засаагүй алдаанд хязгаарлалттай санал; өргөн тархсан тогтоосон алдаанд сөрөг санал үнэлнэ. Нотолгооны дутагдлын боломжит нөлөө материаллаг, өргөн тархсан бол санал дүгнэлтээс татгалзах асуудал үүснэ. Тасралтгүй ажиллагааны суурь ба тодруулгын асуудлыг тусад нь шийднэ.